Hverra hags­muna er verið að gæta?

Þegar stjórnarandstaðan fer af stað í háværa baráttuna gegn þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB, er vert að spyrja: Hvað knýr þessi mótmæli í raun og veru?

Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er gert ráð fyrir tvennum þjóðaratkvæðagreiðslum áður en til aðildar Íslands að Evrópusambandinu gæti komið. Sú fyrri um hvort hefja eigi viðræður um aðild að sambandinu, eigi síðar en árið 2027, og hin síðari um inngöngu þegar og ef samningsniðurstöður liggja fyrir.

Þessa dagana fjöllum við um hina fyrri, þar sem einungis er kallað eftir afstöðu þjóðarinnar til þess að hefja aðildarviðræður á ný. Hér er um hreina upplýsingaöflun að ræða. Þjóðaratkvæðagreiðslan hinn 29. ágúst snýst þannig ekki um aðild, heldur hvort þjóðin vilji leiða fram hvernig samning Íslendingar gætu fengið við Evrópusambandið. Þetta gleymist í hávaðanum.

Hverjir hrópa hæst gegn þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst?

Hvaðan koma flest andmæli, hverjir eiga úrtöluraddirnar? Hvaðan kemur öll þessi andstaða, rangtúlkunin og útúrsnúningarnir? Maður spyr sig eðlilega hvort lætin komi helst frá þeim sem hafa mestan fjárhagslegan ávinning af núverandi kerfi og óttast að með mögulegri ESB-aðild missi þeir spón úr aski sínum.

Þetta eru þeir sem maka krókinn í fákeppnisaðstæðunum sem ríkja á fjölmörgum sviðum á íslenskum markaði. Þetta eru þeir sem ráða mestu yfir auðlindum þjóðarinnar og hagnast mest á þeim. Sama fólkið sem hrópaði hæst gegn veiðigjaldsfrumvarpinu, fólkið með „ítökin" sem ESB-samkeppnisreglur gætu hugsanlega ógnað. Þessi sömu öfl kynna sig síðan sem eins konar varðmenn þjóðhagslegra hagsmuna og því miður láta fjölmargir glepjast.

Vaxandi ójöfnuður í íslensku samfélagi

Aldrei hefur bilið milli efnamesta og efnaminnsta fólksins í landinu verið eins mikið. Hópur forríkra hefur stækkað og tekjur þeirra að sama skapi aukist. Tekjulægsta fólkið er með 4–600 þúsund krónur í ráðstöfunartekjur á mánuði en sá efnamesti kannski með 8–10 milljónir. Færa má líkur að því að með aukinni samkeppnin á markaði muni hagur hins almenna neytanda og launafólks mögulega vænkast til muna. Það liggur einnig fyrir að allir stjórnmálaflokkar hafa lýst því yfir að full aðild að ESB verði aldrei samþykkt nema Íslendingar haldi fullum yfirráðum yfir auðlindum sínum, ekki aðeins í sjávarútvegi heldur öllum öðrum auðlindum einnig.

Heiðarleg ríkisstjórn

Ríkisstjórnin er ekki að reyna að selja þjóðinni aðild að ESB. Það liggur fyrir að ef mögulegur samningur uppfyllir ekki kröfur þjóðarinnar um full yfirráð yfir auðlindum er ferlinu lokið. Í lýðræðislegu samfélagi hlýtur það að vera grundvallarspurning hvort þjóðin eigi rétt á upplýsingum. Þess vegna er eðlilegt að spyrja hverra hagsmuna er verið að gæta þegar koma á í veg fyrir það?

Höfundur er þingkona Flokks fólksins.