Ljós­myndin á öld lögvakans

Ef það er ekki til á mynd þá gerðist það ekki.

Fólk neyddist til að flýja með fátæklegar eigur sínar þegar eldgos braust út í Grindavík. En gerðist það í raun og veru? Ef það er ekki til á mynd, gerðist það þá?

Lögregla bannaði ljósmyndun af flutningi fólks og heimildin í myndrænu formi er því ekki til. Því geta menn haldið því fram að það hafi ekki gerst, eða hvar eru sönnunargögnin?

Ljósmyndin, jafn lýgin og hún er, segir þó einhvern sannleika. Hún tekur brot úr atburðarás og skrásetur þetta brot. Hún segir ekki allan sannleikann og getur ekki sagt sannleikann og ekkert nema sannleikann, en segir þó þann sannleika að það sem á myndinni er, það var þarna á þessum tíma og það var einhver atburðarás í gangi. Hún getur sýnt gerendur og þolendur og gefið mönnum hugmynd um hvað gerðist, þó svo hún geti ekki sagt alla söguna því þrátt fyrir allt þá segir ein ljósmynd ekki meira en þúsund orð, þó þurft gæti þúsund orð eða meir til að útskýra eina ljósmynd.

Að fjarlægja mynd, rétt eins og lögregla lét vitni að atburðarás í kirkjugarði á Reykjanesi gera, er því að einhverju leyti tilraun til að hafa áhrif á vitni og sannleikann, því ef það er ekki til á mynd hver er þá sannleikurinn?

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem lögregla og yfirvöld reyna þannig að hafa áhrif á frásögnina því þetta gerðist í hruninu þegar lögregla beinlínis reif af ljósmyndara myndavélina og þurrkaði út af kortinu allar myndir. Gerðist það? Það eru ekki til neinar myndir af lögreglu gera þetta og því er spurning hvort frásögn mín sé rétt, þó svo ljósmyndarinn sem átti í hlut geti staðfest þetta. Lögreglu varð þó ekki fullkomlega úr verki því tækni þess tíma gat bjargað einhverjum myndum af kortinu þar sem það hafði ekki verið endurformatað.

Til eru aðilar sem segja að Holocaust hafi ekki átt sér stað og spyrja: hvar er sönnunin fyrir því?

Einhver hafði fyrir því að hætta lífi og limum og taka myndir af því sem gerðist og sá hinn sami náði að smygla filmunni yfir til Póllands þar sem hún var framkölluð. Fjórar myndir af þeim hryllingi sem þar viðgekkst hafa varðveist. Þær sýna að það átti sér stað atburður. Hryllilegur atburður sem menn hafa deilt um hvort rétt væri að sýna. Það þarf ekki að deila um hvort þessi hryllingur hafi viðgengist, það eru til myndir sem sýna fram á það. Það er til ljósmynd og því gerðist það, burt séð frá því hvort myndin sýni sannleikann, allan sannleikann og ekkert nema sannleikann, þá er hún staðfesting á því að naktar konur voru leiddar til slátrunar og er okkur öllum víti til varnaðar.

Það er ekkert lögreglu til varnar þegar hún ritskoðar söguna á meðan hún gerist. Það gagnast ekki lögreglu að segja að ekkert hafi gerst af því að þolandi lögregluofbeldis er illa haldinn á sjúkrahúsi og því eru til fjöldi vitna að afleiðingum gjörða lögreglu. En hvað mun verða sagt eftir 50 ár? Hvar eru ljósmyndirnar, hvar eru sönnunargögnin? Gerðist það sem sagt er frá í raun og veru eða er þetta bara skáldskapur þeirra sem eru í nöp við lögreglu?

Vonandi höfum við vit á því í framtíðinni að eyða ekki sönnunargögnum og vonandi leggur lögregla ekki stein í götu ljósmyndara framar, því þó ljósmyndin sé lýgin segir hún ákveðinn sannleika og sýnir að það gerðist eitthvað á einhverjum tíma og sá atburður getur orðið sögulega mikilvægur.

Höfundur er ljósmyndari.