Hafa Íslendingar efni á að eiga ekki pening? Jón Páll Haraldsson skrifar 6. nóvember 2025 08:17 Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Enn einn landsbyggðarskatturinn á íbúa Austurlands Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Kristín Dröfn Halldórsdóttir Skoðun Fatlaðir henda hækjum og blindir fá sýn núna Aðalsteinn Júlíus Magnússon Skoðun „Noregur hefur aðildarviðræður við Evrópusambandið“ Gunnar H. Garðarsson Skoðun Nemendur okkar eiga meira skilið en tölu Fiona Oliver,Yrsa Rós Brynjudóttir Skoðun 66 milljónir verða að 477 milljónum! Runólfur Ágústsson Skoðun Hver borgar þegar borgin sparar? Kári Sigurðsson Skoðun Lygar um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst og aðildarviðræður við Evrópusambandið Kristín Vala Ragnarsdóttir Skoðun Segjum JÁ til að styrkja frelsi okkar og fullveldi Þorkell Helgason Skoðun Fjölbreyttar þarfir kalla á fjölbreytta fagþekkingu Ulrike Schubert Skoðun Níu atriði til umhugsunar vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar Rúnar Vilhjálmsson Skoðun Skoðun Skoðun Ert þú þessi hálfviti? Guðrún Tinna Ólafsdóttir skrifar Skoðun Þegar reikniformúla verður að ráðningarþaki sjúkraliða Sandra B. Franks skrifar Skoðun Af hverju eru íslenskir sprotar skráðir í Delaware? Egill Almar Ágústsson skrifar Skoðun Járn í járn Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Krónan er ventillinn sem heldur aftur af íslensku atvinnulífi Óðinn Freyr Baldursson skrifar Skoðun ESB margfaldar áhrif smáríkja: Dæmi frá Kýpur Dominic Scott skrifar Skoðun Segjum JÁ til að styrkja frelsi okkar og fullveldi Þorkell Helgason skrifar Skoðun Nemendur okkar eiga meira skilið en tölu Fiona Oliver,Yrsa Rós Brynjudóttir skrifar Skoðun Enn einn landsbyggðarskatturinn á íbúa Austurlands Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Kristín Dröfn Halldórsdóttir skrifar Skoðun Hver borgar þegar borgin sparar? Kári Sigurðsson skrifar Skoðun Fjölbreyttar þarfir kalla á fjölbreytta fagþekkingu Ulrike Schubert skrifar Skoðun Fatlaðir henda hækjum og blindir fá sýn núna Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Grand Fenwick við Faxaflóa Júlíus Valsson skrifar Skoðun 66 milljónir verða að 477 milljónum! Runólfur Ágústsson skrifar Skoðun Getur bætt efnahagsumhverfið skilað íslenskri fjölskyldu 5–8 milljóna á ári? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Níu atriði til umhugsunar vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar Rúnar Vilhjálmsson skrifar Skoðun Ríkisstjórn sem vandar sig ekki veldur skaða Ágúst Elvar Bjarnason skrifar Skoðun Framtíðarsýn um réttlæti og stöðugleika Sandra Sigurðardóttir skrifar Skoðun Á eigin skinni Gauti Kristmannsson skrifar Skoðun Nú á þjóðin leik – já til að sjá 29. ágúst Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun Loksins sameinuð! Martha Árnadóttir skrifar Skoðun Næsta stafræna gjá Íslands er þegar að myndast Stefán Atli Rúnarsson skrifar Skoðun Varanlegar undanþágur: skýjaborgir eða raunhæf samningsmarkmið? Birgir Finnsson skrifar Skoðun Helvíti hægt Ármann Halldórsson skrifar Skoðun „Noregur hefur aðildarviðræður við Evrópusambandið“ Gunnar H. Garðarsson skrifar Skoðun Umsnúningur hugmyndafræði xD Gísli Hjálmtýsson skrifar Skoðun Að taka mynd eða að skapa mynd Stefán Hrafn Jónsson skrifar Skoðun Hver er maðurinn? Ragnhildur Jónsdóttir skrifar Skoðun Tækifæri til bættra samganga Arna Lára Jónsdóttir skrifar Skoðun Þjóðin og valdið Guðmundur Ari Sigurjónsson skrifar Sjá meira
Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni.
Enn einn landsbyggðarskatturinn á íbúa Austurlands Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Kristín Dröfn Halldórsdóttir Skoðun
Lygar um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst og aðildarviðræður við Evrópusambandið Kristín Vala Ragnarsdóttir Skoðun
Skoðun Krónan er ventillinn sem heldur aftur af íslensku atvinnulífi Óðinn Freyr Baldursson skrifar
Skoðun Enn einn landsbyggðarskatturinn á íbúa Austurlands Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Kristín Dröfn Halldórsdóttir skrifar
Skoðun Getur bætt efnahagsumhverfið skilað íslenskri fjölskyldu 5–8 milljóna á ári? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar
Enn einn landsbyggðarskatturinn á íbúa Austurlands Dagmar Ýr Stefánsdóttir,Kristín Dröfn Halldórsdóttir Skoðun
Lygar um þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst og aðildarviðræður við Evrópusambandið Kristín Vala Ragnarsdóttir Skoðun