Draghi-skýrslan og veik­leikar Ís­lands

Fyrir um ári kom út stór skýrsla um samkeppnishæfni Evrópu sem í daglegu tali er köllum Draghi-skýrslan, eftir aðalhöfundi hennar, Mario Draghi, fyrrum forsætisráðherra Ítalíu. Skýrslan dregur fram margvíslega veikleika í samkeppnishæfni atvinnulífs Evrópusambandsins og leggur til aðgerðir til að bregðast við þeim.

Hér á landi hafa sumir notað Draghi skýrsluna til að draga fram þá mynd að ESB sé rjúkandi rúst og að þangað höfum við ekkert að sækja.

En hvað er það sem Draghi-skýrslan dregur fram? Og hvernig kæmi samkeppnishæfni okkar eigin atvinnulífs út ef sömu mælistikur væru notaðar?

Einn meginpunktur skýrslunnar er að ESB hafi orðið eftir í samkeppni við Bandaríkin þegar kemur að tækni og nýsköpun. Því til sönnunnar ef nefnt að verðmætustu fyrirtæki Bandaríkjanna séu allt nýleg tæknifyrirtæki. Hér er listinn:

Verðmætustu fyrirtæki í kauphöllum Bandaríkjanna:

• NVIDIA Corporation (Tækni/Gervigreind/Flögur)
• Microsoft Corporation (Tækni/Hugbúnaður)
• Apple Inc. (Tækni/Neyslu-rafeindatækni)
• Alphabet Inc. (Google) (Tækni/Netþjónusta)
• Amazon.com, Inc. (Tækni/Verslun á netinu/Skýjaþjónusta)
• Meta Platforms, Inc. (Tækni/Samfélagsmiðlar)
• Broadcom Inc. (Tækni/Hálfleiðarar)
• Tesla, Inc. (Neysluvörur/Rafbílar)

Skoðum til samanburðar:

Verðmætustu fyrirtæki í kauphöllum Evrópusambandsins:

• ASML Holding N.V. (Tækni/Hálfleiðarabúnaður)
• LVMH Moët Hennessy Louis Vuitton (Lúxusvörur)
• SAP SE (Tækni/Hugbúnaður)
• Prosus N.V. (Tækni/Fjárfesting í netfyrirtækjum)
• Hermès International (Lúxusvörur)
• L'Oréal S.A. (Neysluvörur/Snyrtivörur)
• Novo Nordisk A/S (Lyfjafyrirtæki)
• Siemens AG (Iðnaður/Tækni)

Hér má sjá hvað höfundar Draghi-skýrslunnar eiga við. Nánast öll fyrirtæki á bandaríska listanum eru tæknifyrirtæki er sem ekki voru til fyrir 50 árum. Í Evrópu er töluvert meira um hefðbundin framleiðslufyrirtæki sem hvíla á gömlum grunni.

En hver er staðan á Íslandi?

Verðmætustu fyrirtæki í kauphöll Íslands:

• Arion banki hf (Fjármálaþjónusta)
• Íslandsbanki hf (Fjármálaþjónusta)
• Síldarvinnslan hf (Sjávarútvegur/Fiskvinnsla)
• Hagar hf (Smásala)
• Brim hf (Sjávarútvegur)
• Ísfélag hf (Sjávarútvegur)
• Festi hf (Smásala/Fjárfestingar)
• Reitir fasteignafélag hf (Fasteignir)

Rétt er að taka fram að ef við lítum til fyrirtækja sem hafa höfuðstöðvar á Íslandi en eru skráð í kauphöllum annarra landa þá myndu Alvotech og Embla Medical bætast við. En staðan er engu að síður þessi:

Sé litið til íslensku kauphallarinnar þá eru það fjármálafyrirtæki, smásalar, sjávarútvegsfyrirtæki og fasteignafélög sem tróna á toppnum. Allt er þetta er starfsemi sem hefur verið til í áratugi. Tæknifyrirtækin eru jafnvel minna sýnileg en í ESB.

Eigi Ísland á að tryggja samkeppnishæfni sína til framtíðar þarf allavega að horfast í augu við veruleikann eins og hann er. Það er einmitt það sem Evrópusambandið gerði. Draghi-skýrslan vakti athygli á veikleikum ESB-landa sem löndin hafa þegar ákveðið að bregðast við með margvíslegum hætti. Að gera það er ekki merki um veikleika, heldur styrk.

Höfundur er þingmaður Viðreisnar.