Fréttaskýring: Þræðir seðlabankamanna liggja víða

Þræðir margra af valdamestu seðlabankastjórum heimsins liggja saman í gegnum alþjóðlegt samstarf seðlabanka, sem hefur stóraukist eftir að þrengja tók að fjármálamörkuðum um nær allan heim, um mitt ár 2007. Frá haustmánuðum 2008 hefur samstarfið aukist jafnt og þétt, ekki síst í gegnum starfsemi Alþjóðagreiðslubankans í Basel.

Reglulegir fundir

Blaðamennirnir Jon Hilsenrath og Brian Blackstone hjá Wall Street Journal (WSJ) fjalla um þetta samstarf í fréttaskýringu sem birtist í blaðinu 12. desember. Í henni kemur fram að seðlabankastjórar og starfsmenn stærstu seðlabanka heimsins hittist á tveggja mánaða fresti á fundi í Basel í Sviss, og ræði um stöðu efnhagsmála og þá einkum aðgerðir seðlabanka. Leynd hvílir yfir fundunum, það er hvenær boðað er til þeirra, til þess að hindra óeðlileg áhrif á markaði.

Er verið að gera réttu hlutina?

Í fréttaskýringunni er m.a. rætt við hinn virta prófessor í hagfræði við Harvard háskóla, Kenneth Roggoff. Hann segir að ekki sé enn hægt að dæma um hvort aðgerðir seðlabanka á krepputímunum í heiminum hafi reynst réttar, tíminn eigi eftir að leiða það í ljós. Hins vegar sé starfsemi seðlabanka orðin áhættumikil, fyrst og síðast vegna þess að seðlabankar séu að feta sig áfram eftir slóð sem hafi ekki verið farin áður. „Mun sagan sýna að seðlabankar gerðu of lítið eða of mikið? Við vitum það ekki," segir Roggoff.

Ríflega tvöföldun á fimm árum

Þegar kemur að áhættusömum rekstri seðlabanka, þá er seðlabanki Bandaríkjanna óneitanlega sér á báti. Frá árinu 2007 hafa eignir hans á markaði aukist gríðarlega hratt. Árið 2007 nam virði þeirra tæplega 8 þúsund milljörðum dala, en í dag nema þær tæplega 20 þúsund milljörðum dala (Dalurinn jafngildir 128,9 krónum miðað við gengi dagsins í dag). Á fimm árum hafa þær ríflega tvöfaldast. Ástæðan eru gríðarlega umfangsmiklar aðgerðir bankans við að halda fjármálakerfi Bandaríkjanna, og raunar heimsins, gangandi með ýmsum hætti.

Að miklu leyti eru eignirnar bundnar í opinberum verðbréfum, bandarískum ríkisskuldabréfum og húsnæðislánaverðbréfum, að því er segir í fréttaskýringu WSJ. Í henni kemur fram að bandaríski seðlabankinn kaupi húsnæðislánatryggingar (mortage-backed securities) fyrir 40 milljarða dala í hverjum mánuði. Þetta sé ekki auðveld staða við að eiga, og erfitt að spá fyrir um hver verði langtímaáhrifin, að því er fram kemur í skýringu WSJ.

Með bakgrunn úr MIT

Þegar sérstaklega er horft til þess hverjir það eru sem sitja hina reglulegu fundi valdamestu seðlabankamanna heimsins, kemur í ljós að þræðir margra þeirra hafa legið saman í háskólanámi við sömu hagfræðideildina, MIT í Boston.

Á meðal þeirra sem oftast hafa setið samráðsfundi seðlabankastjórana eru Ben Bernanke, seðlabankastjóri bandaríska seðlabankans, Mario Draghi, forseti bankastjórnar Seðlabanka Evrópu, Mervyn King, sem þar til nýlega var árum saman seðlabankastjóri Englandsbanka (Seðlabanka Bretlands), Stanley Fischer, seðlabankastjóri Ísrael, og Jeremy Stein, einn æðsti stjórnandi bandaríska seðlabankans. Bernanke, Draghi og Stein eru allir með doktorspróf í hagfræði frá MIT. Fischer var í 21 ár prófessor við hagfræðideild MIT, frá 1973 til 1994, og King var prófessor og kennari við skólann veturinn 1983 til 1984. Fyrir utan þessa, þá má einnig nefna fjóra aðra stjórnendur hjá bandaríska seðlabankanum sem eru með doktorspróf frá hagfræðideild MIT. Það eru William English, yfirmaður peningamálasviðs, Steven Kamin, yfirmaður alþjóðasviðs, David Wilcox, yfirmaður efnahagsgreininga, og Michael Gibson, sem er yfirmaður bankaeftirlits seðlabankans.

Sjá má fréttskýringu WSJ hér.