Styrkjamál Sjálfstæðisflokksins í hnotskurn

Þann 7.apríl sagði fréttastofa Stöðvar 2 frá því að FL Group hefði styrkt Sjálfstæðisflokkinn um þrjátíu milljónir króna, aðeins nokkrum dögum áður en lögum var breytt um hámarksframlög til stjórnmálaflokka. Í kjölfarið hófst atburðarrás sem var nokkuð klaufaleg fyrir flokkinn og tímasetningin var ekki sem best, þar sem einungis átján dagar voru í kosningar. Framkvæmdarstjóri flokksins sagði af sér og formaður flokksins tilkynnti síðar að styrkurinn yrði endurgreiddur, auk 25 milljóna króna styrks sem flokkurinn fékk frá Landsbankanum. Fyrrverandi formaður flokksins tók á sig alla ábyrgð, en ýmsir þar á meðal Guðlaugur Þór Þórðarson þingmaður, blönduðustu í málið. Hér að neðan má sjá samantekt af málinu.

Líkt og fyrr segir var fyrst sagt frá styrk FL Group í kvöldfréttum Stöðvar 2 þann 7.apríl. Í fréttinni kom fram að styrkurinn hefði borist flokknum þann 29.desember árið 2006, örfáum dögum áður en lögum um hámarksframlag til stjórnmálaflokka var breytt.

Hannes Smárason þáverandi forstjóri FL Group gaf vilyrði fyrir styrknum en ekki var vitað hver það var sem tók við styrknum fyrir hönd flokksins. Andri Óttarsson, framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins, sagði að flokkurinn hefði ekki frekar en aðrir flokkar verið með opið bókhald fyrir þann tíma. Flokkurinn hygðist að svo stöddu ekki tjá sig um einstök fjárframlög til flokksins sem áttu sér stað fyrir setningu laganna.

Kjartan Gunnarsson, einn helsti bandamaður Davíðs Oddssonar, fyrrverandi formanns Sjálfstæðisflokksins, starfaði við hlið framkvæmdastjóra flokksins, Andra Óttarssyni á þessum tíma.

Enginn vissi um styrkinn

Síðar sama kvöld tjáði Sigurður Lindal lagaprófessor sig um málið sem hann sagði siðferðislega ámælisvert. Stoðir, áður FL-Group, sögðu upplýsingarnar ekki frá sér komnar auk þess sem fyrrum ráðherrarnir Árni M. Mathiesen og Björn Bjarnason sögðust ekki hafa haft hugmynd um þennan rausnarlega styrk félagsins til flokksins. Björn sagðist hafa aftekið þessa ráðstöfun fjár með öllu, hefði hann haft pata af henni og væri þetta rétt.

Í hádeginu daginn eftir var sagt frá því að Sjálfstæðisflokkurinn hefði sjálfur haft frumkvæði að því að biðja um styrkinn frá FL Group en ekki var vitað hverjir það voru innan flokksins sem stóðu að því. Forystumenn flokksins virtust koma af fjöllum.

Þorgeir Baldursson fyrrum formaður fjármálaráðs flokksins sagðist hafa látið af störfum fyrir þann tíma sem styrkurinn kom í hús og sagðist aldrei á sínum ferli hafa heyrt um fjárhæð sem þessa. Í sama streng tók Vilhjálmur Egilsson sem nú gegnir formennsku í fjármálaráði Sjálfstæðisflokksins. Hann hafi tekið við eftir að styrkurinn var veittur og Andri Óttarsson framkvæmdarstjóri væri bestur til þess að svara fyrir styrkinn. Erfitt reyndist að ná í Andra sem virtist vera upptekinn við fundarsetu í Valhöll þennan sama daga.

Bolli Kristinsson, gjarnan kenndur við Sautján, sat í fjármálaráði flokksins í um tuttugu ár. Hann sagðist í samtali við fréttastofu aldrei hafa heyrt um styrki sem þessa og neitaði að trúa því að Kjartan Gunnarsson hefði samþykkt styrk sem þennan, það væri í andstöðu við þær reglur sem hann boðaðið á meðan hann gegndi starfi framkvæmdarstjóra.

Heimildir fréttastofu innan úr flokknum hermdu að málið væri nú í höndum Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og Bjarna Benediktssonar en miðstjórn flokksins tók málið fyrir á fundi sínum fyrr um daginn. Það reyndist síðar rétt þar sem Þorgerður og Bjarni mættu ekki á þingflokksfund flokksins klukkan fjögur. Þau funduðu um málið og reyndu að ná lendingu sem fyrst, þar sem Bjarni átti að mæta á opinn Borgarafund í Ríkissjónvarpinu þá um kvöldið.

Kjartan Gunnarsson sagðist ekkert vita um styrkinn og Guðlaugur Þór Þórðarson var dreginn fram í dagsljósið. Hann sagðist hinsvegar ekkert hafa með fjármál flokksins að gera og á þessum tíma hefði hann legið á sjúkrahúsi, eins og alþjóð vissi. Árið 2006, þegar styrkurinn var veittur, var Guðlaugur Þór formaður stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur en FL Group í félagi við Glitni og verkfræðistofuna VKG-Hönnun, stofnuðu Geysi Green Energy í byrjun árs 2007, sem ætlað var að fjárfesta í verkefnum tengdum sjálfbærri orkuframleiðslu víða um heim. Leiddar voru að því líkur að styrkurinn gæti tengst þessum áætlunum. Guðlaugur hinsvegar neitaði alfarið, og málið var enn í höndum flokksforystunnar.

Geir H. Haarde tekur alla ábyrgð

Geir H. Haarde fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins var á þessum tíma í krabbameinsmeðferð í Amsterdam í Hollandi. Rétt fyrir kvöldfréttir barst hinsvegar yfirlýsing frá Geir þar sem hann tók alla ábyrgð á málinu. Hann sagði að með sinni vitund og vilja hafi á þessum tíma verið ráðist í mikið átak til að rétta við fjárhag flokksins, í samræmi við þær reglur um fjármál stjórnmálaflokka sem þá var unnið eftir. Komu þar fjölmargir að verki. Hann sagði ábyrgðina alla vera sína og framkvæmdarstjórar flokksins, núverandi og fyrrverandi, bæru þar enga ábyrgð.

Ábyrgð Geirs jókst þó til muna sjö mínútum eftir að tilkynningin var send út því þá kom sama tilkynning aftur, með einni auka setningu þó. „Sama er að segja um hátt framlag frá Landsbanka Íslands frá sama tíma."

Í ljós kom að Landsbankinn hafði einnig styrkt flokkinn ríflega um svipað leyti, eða um 25 milljónir króna. Bankaráð Landsbankans sagðist ekki hafa samþykkt umræddan styrk og Bjarni Benediktsson sagði FL styrkinn á engan hátt tengjast REI-málinu.

Kveikti í andstæðingum

Daginn eftir fór að færast enn meira fjör í leikinn þegar andstæðingar Sjálfstæðisflokksins fóru að tjá sig um styrkina, sem nú skyndilega voru orðnir tveir. Steingrímur J. Sigfússon var harðorður og sagði Sjálfstæðisflokkinn hafa svikið hina flokkana.

„Ég hafði satt best að segja ekki hugmyndaflug til að láta mér detta í hug að þá færu einhverjir flokkar þannig að, að þeir sæktu sér milljónatugi til fyrirtækja á laun rétt fyrir áramót og þægju svo eftir áramótin hækkaðan ríkisstyrk," sagði Steingrímur.

Allir fjölmiðlar landsins voru komnir á bóla kaf í málið og kaffistofur bæjarins kepptust við að ræða málið. Nú voru sextán dagar í kosningar.

Morgunblaðið fullyrti í grein sinni um málið að Guðlaugur Þór Þórðarson hefði haft forgöngu um að útvega flokknum styrki í árslok 2006. Honum hafi þó ekki verið kunnugt um upphæðina. Guðlaugur hefði boðið Anda Óttarssyni þá nýjum framkvæmdastjóra flokksins að hafa milligöngu um styrki frá um 10 fyrirtækjum, sem hvert um sig myndi leggja til um þrjár milljónir króna þannig að undir forystu FL-Group fengjust um 30 milljónir króna í flokkssjóðinn. Þetta stangaðist á við fyrri orð þingmannsins í málinu, en hann hafði setið í í nefnd sem fjallaði um hámarksstyrki til stjórnmálaflokka sem Kjartan Gunnarsson veitti forystu.

Styrkirnir endurgreiddir

Bjarni Benediktsson formaður flokksins lýsti því yfir að styrkirnir yrðu endurgreiddir. Hann sagðist sár og svekktur vegna málsins en hann léti það ekki buga sig. Daginn eftir barst síðan yfirlýsing frá Andra Óttarssyni framkvæmdarstjóra flokksins þar sem fram kom að hann ætlaði að láta af störfum. Hann tók þó skýrt fram að hann hefði ekki átt frumkvæði að því að haft var samband við FL Group eða Landsbankann um styrkveitingu. Þá hafi hann ekki tekið ákvörðun um að veita styrkjunum viðtöku. Nú voru fimmtán dagar í kosningar og enginn vissi hver sóttist eftir styrkjunum.

Bjarni og Þorgerður funduðu þennan dag með Guðlaugi Þór Þórðarsyni um málið. Einnig kom í ljós að Sigurjón Þ. Árnason fyrrum bankastjóri Landsbankans tók einn ákvörðun um að styrkja flokkinn um tuttugu og fimm milljónir króna.

Siðfræðingur sagði sig úr sambandi ungra sjálfstæðismanna og hverfafélögin í Reykjavík kepptust við að lýsa yfir stuðningi við Guðlaug Þór Þórðarson.

Sjálfstæðismenn birtu á heimasíðu sinni lista yfir þau fyrirtæki sem styrktu flokkinn um meira en eina milljón á árinu 2006. Um níu fyrirtæki er að ræða sem greiddu samtals rétt tæpa 81 milljón í styrki.

Athygli vakti að Landsbankinn styrkti Sjálfstæðisflokkinn með tveimur framlögum, fyrst fimm milljóna króna framlagi og síðan risastyrknum upp á 25 milljónir.

Tryggvi Gunnarsson sem sæti á í Rannsóknarnefnd um bankahrunið sagði nefndina ætla að skoða styrki til stjórnmálaflokka. Heimildir fréttastofu þennan dag hermdu að Kjartan Gunnarsson hefði vitað um styrkina og einnig kom í ljós að Haukur Leósson endurskoðandi flokksins hefði gert athugasemd við styrkina á sínum tíma en þær athugasemdir hefði meðal annars Kjartan virt að vettugi.

Þegar fjórtán dagar voru í kosningar kom fyrst í ljós hverjir það voru sem öfluðu styrkjanna fyrir flokkinn. Þorsteinn M. Jónsson, gjarnan kenndur við kók, sá um FL styrkinn og Steinþór nokkur Jónsson sá um að ná í styrkinn frá Landsbankanum. Í yfirlýsingu frá þeim félögum kom í ljós að Guðlaugur Þór Þórðarson, sem ekkert hefur með fjármál flokksins að gera, hafði samband við þá og upplýsti um bágborna fjárhagsstöðu flokksins. Guðlaugur hafi hinsvegar ekki haft frekari afskipti af málinu.

Sakaðir um mútur

Varaformaður Framsóknarflokksins sagði málið ámælisvert á sama tíma og varaformaður Sjálfstæðisflokksins sagði málið óafsakanlegt.

„Mér finnst þetta vera óverjanlegt. Það voru hrein og klár mistök að hálfu flokksins að taka við þeim. Það er eðlilegt að flokkar hafi á þessum tíma leitað til einstaklinega eða fyrirtækja en í svona miklu mæli er í rauninni óafsakanlegt," sagði Þorgerður, þrettán dögum fyrir kosningar.

Svandís Svavarsdóttir borgarfulltrúi Vinstri grænna sem sat í stjórn Orkuveitu Reykjavíkur í REI-málinu sagði FL styrkinn vekja upp spurningar um mútur. Það hefur reyndar Grétar Mar Jónsson þingmaður Frjálslyndra einnig gert í þinginu við litla hrifningu sjálfstæðismanna.

Síðustu daga hefur verið uppi hávær krafa um að stjórnmálamenn upplýsi um þá styrki sem þeir þiggja í prófkjörum. Guðlaugur Þór fór fram á að Ríkisendruskoðun færi yfir störf sín sem formaður stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur. Síðar kom í ljós að embættið hefur ekki heimild til þess að gera slíkt en Guðlaugur hefur nú vísað því máli til innri endurskoðunnar Reykjavíkurborgar.

Nokkuð hart hefur verið sótt að Óskari Bergssyni borgarfulltrúa Framsóknarflokksins að upplýsa um tengsl sín við byggingarfyrirtækið Eykt. Framsóknarflokkurinn hefur nefnilega einnig opnaði bókhald sitt og þar var Eykt stærsti stuðningsaðili flokksins.

Í dag eru níu dagar til kosninga og samkvæmt skoðanakönnun sem Capacent Gallup gerði fyrir Morgunblaðið og Rúv á landsvísu ætla 23,3% svarrenda að kjósa flokkinn.

Það þýðir að flokkurinn nær inn 16 þingmönnum eða níu þingmönnum færra en í kosningunum 2007.