Veiðibannið í endurskoðun

Fréttaskýring: Næst friður um hvalveiðar?

Tillaga formanns og varaformanns Alþjóðahvalveiðiráðsins um breytt fyrirkomulag hvalveiðibanns fyrir næstu tíu árin er sett fram í þeirri von að hún nægi til að stilla til friðar innan ráðsins, þannig að bæði hvalveiðiþjóðir og andstæðingar hvalveiða megi vel við una.

Allt hefur verið í uppnámi í ráðinu árum saman og útlit fyrir að Ísland og jafnvel fleiri hvalveiðiþjóðir segi sig úr ráðinu, þannig að það verði í raun nánast valdalaus stofnun.

Tillagan felur það í sér að Ísland fær heimild til að veiða 80 langreyðar og 80 hrefnur á ári næstu tíu árin.

Samkvæmt tillögunni þurfa Japanar að draga verulega úr hvalveiðum sínum, en fá þó heimild til að veiða 400 hrefnur árlega næstu fimm árin, en 200 á ári eftir það. Þeir hafa veitt sjö til átta hundruð hrefnur árlega undanfarin ár.

Í sjálfu sér er þetta ekki svo slæm útkoma fyrir íslenska hvalveiðimenn, því þótt Íslendingar hafi farið fram á að veiða 120 langreyðar og 80 hrefnur á fundi í janúar, þá kom fram á þeim fundi gagntillaga frá Bandaríkjunum, Nýja-Sjálandi, Svíþjóð og fleiri ríkjum um að Íslendingar fengju að veiða 60 langreyðar og 60 hrefnur.

Frá sjónarhóli hvalveiðimanna á Íslandi er þó öllu verri sú hugmynd, sem nefnd er í tillögunni, að ráðið banni öll milliríkjaviðskipti með hvalkjöt. Sú hugmynd er að vísu innan hornklofa, sem þýðir að hún er einungis lögð fram til umræðu án þess vera eiginlegur hluti af tillögu formannanna.

Það að þessi hugmynd sé engu að síður höfð með, bendir þó til þess að verulegur þrýstingur sé á að þetta nái fram að ganga. Samkvæmt heimildum Fréttablaðsins munu Bandaríkin hafa beitt sér mjög fyrir þessu, en í reynd myndi þetta þýða að hvalveiðar á Ísland misstu grundvöll sinn, því án útflutnings eru tekjumöguleikar litlir.

Verði tillagan samþykkt á fundi ráðsins í júní verður alþjóðlega hvalveiðibannið, sem verið hefur við lýði í aldarfjórðung, í reynd numið úr gildi, í það minnsta hvað snertir hvalveiðiríkin Ísland, Noreg og Japan. Allar undanþágur til vísindaveiða eða möguleikar á andmælum verða úr sögunni, en í staðinn mega þau ríki, sem nú þegar veiða hvali, stunda takmarkaðar veiðar í söluskyni.

Andstæðingar hvalveiða hafa gagnrýnt þessar tillögur harðlega. Þeir segja að í reynd sé verið að leyfa veiðar, sem hafi verið ólöglegar.

Jón Bjarnason, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, vill taka sér tíma til að skoða þessar tillögur áður en svar verður gefið um afstöðu Íslands til þeirra.

gudsteinn@frettabladid.is