MIŠVIKUDAGUR 20. ĮGŚST NŻJAST 18:30

Ašgeršir koma illa viš feršamannaišnašinn

FRÉTTIR

Afglępavęšing fķkniefnaneyslu

Innlent
kl 11:44, 21. janśar 2014
Pétur Žorsteinsson er meš žeim allra fyrstu sem kom fram į Ķslandi og benti į aš strķšiš viš dópiš vęri į villigötum – hann telur algera naušsyn aš menn opni fyrir žessu augu.
Pétur Žorsteinsson er meš žeim allra fyrstu sem kom fram į Ķslandi og benti į aš strķšiš viš dópiš vęri į villigötum – hann telur algera naušsyn aš menn opni fyrir žessu augu. EINAR MAGNŚS EINARSSON
Jakob Bjarnar skrifar:

Pétur Þorsteinsson, fyrrverandi skólastjóri á Kópaskeri og formaður Snarrótarinnar – samtaka um borgaraleg réttindi, er með þeim fyrstu á Íslandi til að benda opinberlega á þær ógöngur sem stríðið við fíkniefni; einkum stríðið við neytendur, var komið í. Margan rak í rogastans enda um virðulegan skólastjóra að ræða og hugleiddu fæstir aðra möguleika í baráttu gegn fíkniefnavá en refsihyggju og þeir sárafáu sem nefndu möguleika á lögleiðingu menn sem hefðu það eitt á dagskrá að geta sjálfir reykt sem mest hass.

Sögulegt stórslys
Þegar Pétur er spurður hversu lengi hann hafi staðið í þeirri baráttu að vilja stuðla að viðhorfsbreytingu í þá átt að afglæpavæða fíkniefnaneyslu, telur hann nauðsynlegt að árétta að neysla ólöglegra efna sé ekki bönnuð!

„Lög nr. 65/1974 banna innflutning, útflutning, sölu, kaup, skipti, afhendingu, móttöku, framleiðslu, tilbúning og vörslu efna, en ekki neysluna sem slíka. Það þarf ekki að afglæpa neysluna, hún er lögleg. Engu að síður skráir lögreglan vörslu og neyslu í afbrotabókhaldið og heggur með því nærri lögmætisreglu íslensks réttarfars. Ég kýs því að umorða spurninguna með þetta í huga og svara því hvenær ég áttaði mig á því að stríðið gegn fíkniefnum er sögulegt stórslys sem ljúka verður svo skjótt sem unnt er. Hvenær ég gerðist talsmaður þess að setja upp skynsamlegt regluverk um markað með öll ólögleg vímuefni í stað haldlausra og háskalegra bannlaga.“


Afglępavęšing fķkniefnaneyslu
MYND/TIMARIT.IS

Sú hjartans einfeldni og hroki
Ekki er um annað að ræða en láta það eftir viðmælandanum:
„Það vill svo til að ég get tímasett það býsna nákvæmlega. Það gerðist þegar fulltrúar Íslands án eiturlyfja 2002 dúkkuðu upp í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins, snemma árs 1997, og boðuðu það fagnaðarerindi að til landsins hefði snjóað sænskum spámönnum sem ætluðu að hjálpa okkur við að útrýma eiturlyfjum innan fimm ára. Mér blöskraði svo hrokinn, gikkshátturinn og sú hjartans einfeldni sem ég sat undir að ég stökk í tölvuna og leitaði mér upplýsinga um þennan einkennilega sértrúarflokk, ECAD, sem hertekið hafði borgarstjórn Reykjavíkur og ríkisstjórn Íslands og hrist alla dómgreind úr vænsta fólki. Um kvöldið var ég orðinn lögvæðingarsinni og hef æ síðan orðið sannfærðari og sannfærðari um nauðsyn þess að skipta algjörlega um sjónarhorn í þessum málaflokki.“

Trúarlegt ofstæki ræður för
Það var á þessum degi, fyrir tæpum sautján árum, sem Pétur gerði sér grein fyrir þeirri hugmyndafræðilegu gjá sem opnast hafði í Evrópu í skugga HIV og AIDS.

„Í annarri fylkingunni voru þeir sem vildu bregðast við þeirri ógn sem vofði yfir sprautunotendum í stórborgum álfunnar með aðgerðum til að lágmarka heilsutjón og dauðsföll meðal fíkniefnaneytenda. Fólk sem gerði sér grein fyrir því að fíkniefnaneysla verður ekki upprætt og höfðu kjark til þess að boða umburðarlyndi og skaðaminnkun. Í hinni fylkingunni var fólk sem nálgaðist vandamálið með nánast trúarlegu ofstæki og hafnaði öllum aðgerðum sem ekki miðuðu að útrýmingu fíkniefna. Fólk sem taldi útdeilingu hreinna nála til heróínnotenda, viðhaldsmeðferð og örugg afdrep fyrir neytendur lögleiðingu í dularklæðum.

Mér féll allur ketill í eld þegar ég sá að sænsku ráðgjafarnir okkar tilheyrðu öfgafyllsta armi útskúfunar- og refsihyggju í Evrópu. Að grillufangarar sem hlegið var að um allan heim voru orðnir nær alráðir í íslenskri fíkniefnapólitík. Að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Þorsteinn Pálsson voru gengin þessu hyski á hönd.
Frá þessum degi hef ég beitt mér eftir megni fyrir breyttri stefnu í fíknivörnum og gegn útskúfunar- og refsihyggju.“

Að þessu sögðu er ekki úr vegi að spyrja Pétur hvort hann merki einhverja viðhorfsbreytingu, það er frá því að hann fór að láta þessi mál til sín taka?

Mjakast í rétta átt
„Já og nei. Ef litið er á heiminn í heild hefur vissulega eitt og annað gerst sem miðar í rétta átt. Þar ber hæst að aðferðir skaðaminnkunar hafa víða náð fótfestu og eru nú viðurkenndar „best practice“ af WHO. Hér á landi braut Reykjavíkurdeild Rauða krossins ísinn og hóf nálaskipta- og heilbrigðisþjónustu á götum borgarinnar 2009 og bjargaði því sem bjargað varð í vaxandi HIV faraldri. SÁÁ hefur veitt ópíatanotendum viðhaldsmeðferð frá aldamótum. Íslenskir stjórnmálamenn eru að mestu hættir að misnota fíkniefni sér til framdráttar í kosningum og þingmenn Hreyfingarinnar beittu sér fyrir breyttri stefnu á síðasta þingi. Allt eru þetta skref í rétta átt. Ég er einnig sannfærður um að almenningsálitið á Íslandi sé að breytast; að æ fleiri geri sér ljóst að bannhyggjumódelið hefur gengið sér til húðar og valdið gríðarlegum skaða. Krafan um breytingar gerist æ háværari og hún á enn eftir að styrkjast.“


Sean Azzirati, uppgjafahermašur śr Ķraksstrķšinu, varš fyrsti einstaklingurinn til aš kaupa gras löglega ķ Colorado žann 1. janśar sķšastlišinn.
Sean Azzirati, uppgjafahermašur śr Ķraksstrķšinu, varš fyrsti einstaklingurinn til aš kaupa gras löglega ķ Colorado žann 1. janśar sķšastlišinn. VĶSIR/AFP

Þá segir Pétur nýjustu fréttir frá Bandaríkjunum og rómönsku Ameríku sýna einnig að dagar bannhyggjunnar eru senn taldir. „Víða í Evrópu eru jákvæðir hlutir að gerast. Ástandið í Rússlandi og Austur-Asíu er hins vegar skelfilegt og ekki mikilla breytinga að vænta þar á næstunni. Þess má til gamans geta að sænski sértrúarflokkurinn sem reið húsum á Íslandi 1994 – 2002 gerðist mjög handgenginn Vladimir Putin og hans hyski þegar hann hafði lokið sér af á Íslandi og hafði mikil áhrif á mótun rússnesku harðlínunnar.“

Auðvelt að ana út í fen
En, hvað er til ráða? Hvað vill Pétur að gert verði og bindur hann vonir við að íslensk stjórnvöld muni gera eitthvað í þessu (tapaða) stríði?

„Það er gömul saga og ný að það er auðvelt að ana út í fenin en erfitt að krafla sig til baka. Afnám bannhyggjunnar mun ekki gerast í einu skrefi. Hið endanlega markmið er samt alveg skýrt – að öll ólögleg vímuefni verði hrifsuð úr klóm þess glæpahyskis sem ógæfuleg stjórnvöld hafa veitt einkaleyfi á sölu þeirra áratugum saman,“ segir Pétur og skefur ekki af því.

„Ég tel að við ættum að taka okkur hollenska módelið til fyrirmyndar, svo langt sem það nær. Réttarfarsreglur á Íslandi og í Hollandi eiga margt sameiginlegt sem auðveldar okkur að fylgja þeirra fordæmi. Ég nefni þar sérstaklega svigrúmsregluna og að í hvorugu ríkjanna gilda reglur um skyldusaksókn vegna allra brota. Hvort tveggja einfaldar þau skref sem ég nefni hér á eftir.“


Afglępavęšing fķkniefnaneyslu
VĶSIR/STEFĮN

Ólögleg efni brot vandans
Fyrsta skrefið ætti að vera að afglæpa neysluskammta af öllum ólöglegum efnum og virða sjálfsákvörðunarrétt fullveðja borgara til að nota þau vímuefni sem þeim sýnist, að mati Péturs. „Þetta kann að hljóma óskaplega, en er ekki róttækari hugmynd en að leyfa borgurum að ráða hvort þeir kjósa að drekka brennivín, bjór eða toddý. Reykja vindla, taka í nefið eða brúka sígarettur. Áfengi og tóbak eru hættulegustu lyf sem völ er á hérlendis, auk læknislyfja. Ólöglegu efnin eru einungis örlítið brot af vandanum. Samhliða afglæpun neysluskammta þarf að hætta að hundelta svokallaða fíkniefnaneytendur og leggja af markviss og skipulögð brot ríkisvaldsins á mannréttindum þeirra. Hætta ber að skrá vörslubrot í sakaskrá og afmá slíkar færslur frá fyrri árum. Það nær engri átt að leggja líf og framtíðarhorfur ungs fólks í rúst með skráningu í sakaskrá.“

Pétur segir það mega heita sérkenni íslenska fíkniefnaheimsins að þar er allt í einum graut. Kannabis, amfetamín og læknislyf eru seld í sömu búðinni. „Sveiflur í framboði á einu efni leiða til aukinnar notkunar á öðrum efnum og yfirleitt fara menn úr öskunni í eldinn. Það hafa verið færð sterk rök að þeirri kenningu að „hvítu bylgjurnar“ á Íslandi hafi fylgt í kjölfar skorts á kannabisefnum. Það bendir líka sitthvað til þess að uppgangur Ritalíns í hópi sprautufólks tengist stórum haldlagningum á amfetamíni. Offorsi toll- og löggæslu kunna að hafa fylgt ófyrirséðar hliðarverkanir sem gerðu ástandið verra en ella. Hollendingar sáu þessa hættu fyrir og ákváðu 1976 að kljúfa sundur markaðinn; að setja kíkinn fyrir blinda augað og leyfa smásölu kannabisefna í þar til gerðum kaffihúsum, samkvæmt ströngu regluverki. Þessi aðferð Hollendinga hefur gefist vel í öllum meginatriðum; kannabisneyslan er engu meiri en í nágrannaríkjunum og fæstir kannabisnotendur sækja í erfiðari efni.“


Frį Śrugvę.
Frį Śrugvę. VĶSIR/AFP

Íslendingar ættu að framleiða kannabis
Pétur telur að Íslendingar ættu að fylgja fordæmi Hollendinga og heimila og skattleggja sölu kannabisefna, gagngert til að forðast krossmengun við önnur og erfiðari efni, þar með talið áfengi. „Hvort sú sala á að fara fram á kaffihúsum eins og í Hollandi eða í apótekum er matsatriði. En ég tel að við eigum að ganga lengra og framleiða allt það gras sem markaðurinn þarf í gróðurhúsum undir eftirliti ríkisins. Þar getum við til dæmis fylgt fordæmi Úrugvæ. Með því að hafa stjórn á framleiðslunni er unnt að bjóða uppá mismunandi tegundir kannabisefna, á sama hátt og hollenska ríkið gerir varðandi kannabis til lækninga.“

Enginn veit hversu mikil veltan er á kannabismarkaðinum á Íslandi, að sögn Péturs; en þær tölur sem nefndar hafa verið eru gríðarlega háar og veltan skiptir örugglega milljörðum króna. „Framleiðslukostnaður er hins vegar ekki mikill, ámóta og á tómötum, og þess vegna má ætla að unnt væri að afla verulegra skatttekna með þeirri aðferð sem ég hef lýst. Þær tekjur ættu að renna óskiptar til að bæta úr því ófremdarástandi sem ríkir í geðheilbrigðismálum barna og unglinga. Sparnaður í refsivörslukerfinu ætti einnig að renna óskiptur til verkefna í þágu ungs fólks. Það mætti gera kraftaverk með fjórum til fimm milljörðum sem nú renna skattfrjálst í vasa glæpamanna.“

Krefst breytinga
Pétur er hóflega bjartsýnn á að menn snúi af þeirri braut sem mörkuð var fyrir margt löngu – og þar kemur ýmislegt til. Við eigum hins vegar ekkert val, og því fyrr sem menn sjá að sér, þeim mun betra. Þetta er dauðans alvara.

„Geri ég mér vonir um að núverandi stjórnvöld muni gera eitthvað í þessa veru? Nei – en ég krefst þess að þau geri það og skora á alla Íslendinga að styðja kröfur um algjör sinnaskipti í fíknivörnum. Það er eina leiðin til að sigrast á útskúfunar- og refsihyggjunni. Ræðið málin á vinnustað og í stórafmælum, tjáið ykkur á athugasemdakerfum fjölmiðla, skrifið í blöðin, bloggið. Látið í ykkur heyra. Ef ekkert gerist mun ástandið einungis versna og mannfallið aukast.“


Deila
Athugiš. Allar athugasemdir eru į įbyrgš žeirra er žęr rita. Vķsir hvetur lesendur til aš halda sig viš mįlefnalega umręšu. Einnig įskilur Vķsir sér rétt til aš fjarlęgja ęrumeišandi eša ósęmilegar athugasemdir.

FLEIRI FRÉTTIR Į VĶSI

Innlent 20. įgś. 2014 18:30

Ašgeršir koma illa viš feršamannaišnašinn

Hręringarnar undir Bįršarbungu žegar haft mikil įhrif į samfélagiš, mešal annars į feršažjónustu. Rauši krossinn er bśinn undir hamfarir eins og ašrir višbragšsašilar. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 18:20

Lżst eftir Birni Hjįlmarssyni

Lögreglan į höfušborgarsvęšinu og Lögreglan į Sušurlandi lżsir eftir Birni Hjįlmarssyni, 51 įra. Sķšast er vitaš um feršir hans ķ kringum Vatnsholt fyrir austan Selfoss ķ kringum hįdegi ķ dag. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 17:26

Žrķvķddarkort af skjįlftavirkni ķ Bįršarbungu

Vešurstofa Ķslands hefur unniš myndband sem sżnir skjįlftavirknina ķ Bįršarbungu į tķmabilinu 16.-20. įgśst. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 16:44

Tekist į um matarskattinn ķ rķkisstjórninni

Karl Garšarsson, žingmašur Framsóknarflokksins, leggst gegn hękkun į viršisaukaskatti į matvęli. Vill fękka undanžįgum og leggja VSK į feršažjónustuna. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 13:47

Skattalękkanir ķ nżju fjįrlagafrumvarpi

Formašur žingflokks Sjįlfstęšismanna segir innanrķkisrįšherra njóta óskorašs trausts žingflokksins. Lekamįliš rįšherra og flokknum öllum erfitt. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 13:00

Óįkvešiš hvernig haldiš veršur upp į vitaafmęliš

Žrįtt fyrir sjötķu įra afmęli er vitinn viš Skagatį enn kallašur nżi vitinn enda stendur forveri hans af sér allan öldugang ķ flęšarmįlinu. Sķšasti vitavöršur hętti 2004. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 12:46

Eldur kom upp ķ bķl į Snęfellsnesi

Aš sögn slökkvilišsstjóra Snęfellsbęjar mįtti engu muna aš bķlinn hefši brunniš. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 00:01

Vonast til aš slįtra į jóladiskinn

Gušjón Kristjįnsson, framkvęmdastjóri Slįturhśss Vesturlands, eygir nś von um aš geta hafiš vinnslu ķ fullbśnu slįturhśsi į Brįkarey ķ Borgarnesi į nęstu mįnušum. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 12:20

Svipast um eftir feršafólki noršan Dyngjujökuls ķ dag

Forsvarsmenn Slysavarnafélagsins Landsbjargar hvetur landsmenn til žess aš ręša viš feršafólk noršan Dyngjujökuls og upplżsa žaš um stöšu mįla. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 12:00

Vilja leggja af allar busavķgslur

Skólameistarar hvetja til žess aš tekiš sé vel į móti nżnemum og žeir fįi į tilfinninguna aš žeir séu velkomnir ķ skólana. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 11:59

Stal bķl, skipti um nśmeraplötur og ók undir įhrifum amfetamķns

Tvķtugur Reykvķkingur er įkęršur er fyrir fimm alvarleg hegningar- og umferšarlagabrot į lišnu įri. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 11:51

Mjög öflugur atburšur, kvikan fęri hratt upp

Atburšarįsin ķ Bįršarbungu nś er margfalt öflugri en sś sem varš ķ ašdraganda Gjįlpargossins įriš 1996. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 00:01

Fleiri glķma viš langtķmaatvinnuleysi

Rśmur helmingur žeirra sem eru į atvinnuleysisskrį hefur veriš įn vinnu ķ hįlft įr eša lengur. Einnig fjölgar ķ hópi atvinnulausra hįskólamanna og erlendra rķkisborgara. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 11:11

Leitar konunnar sem tók viš Neyšarlķnusķmtalinu

"Mig brįšvantar aš finna žessa konu og verš afar žakklįt ef einhver getur ašstošaš mig viš žaš,“ segir Sigrśn Ósk Kristjįnsdóttir sjónvarpskona į Stöš 2. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 11:02

Skralla ķ Skaftahlķš

Götu-, markašs- og skemmtihįtķš veršur ķ Skaftahlķš į Menningarnótt. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 10:53

Stušningur viš rķkisstjórnina eykst

Fylgi Sjįlfstęšisflokksins eykst um rśm tvö prósentustig milli mįnaša og tęplega fimmtungur kjósenda myndi kjósa Samfylkinguna. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:18

Lekamįliš: Įnęgšir meš skżringar Hönnu Birnu

Hanna Birna Kristjįnsdóttir innanrķkisrįšherra gerši grein fyrir sinni hliš į "lekamįlinu“ svo kallaša į žingflokksfundi Sjįlfstęšisflokksins ķ Vestmannaeyjum ķ gęr. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:18

Gęti oršiš meirihįttar flóš

Hlaup ķ Jökulsį į Fjöllum hafa veriš mjög mismunandi aš stęrš, allt frį forsögulegum hamfaraflóšum, sem myndušu Jökulsįrgljśfur og Įsbyrgi, nišur ķ minnihįttar hlaup. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 10:35

Žingmašur Sjįlfstęšisflokksins: RŚV beri skylda til aš tala um žjóštrśna

Įsmundur Frišriksson segir žörf į aš "skoša žaš“ ef RŚV geti ekki sinnt skyldum sķnum gagnvart kristinni trś. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 10:07

Višbrögšin komu śtvarpsstjóra į óvart

"Viš reynum aš taka mark į fólki og vera ķ žjónustuhlutverki og meš žessu erum viš aš bregšast viš žvķ,“ segir Magnśs Geir. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 10:00

Jökulvatn yrši nķu klukkustundir aš Įsbyrgi

Ef til eldgoss kęmi undir Dyngjujökli myndi žaš valda flóši ķ Jökulsį į Fjöllum og yrši lķkleg stęrš hlaups į bilinu 5.000 til 20.000 rśmmetrar į sekśndu. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:18

Alžjóšleg flugfélög ekki veriš ķ sambandi viš Isavia

Alžjóšasamtök flugfélaga hafa sent tilkynningu til félagsmanna sinna um aš vera į varšbergi gagnvart hugsanlegum eldsumbrotum į Ķslandi. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:52

Lögregla leitar vitna aš įrekstri į Frakkastķg

Ekiš var į svartan KIA Picanto žann 31. jślķ og tjónvaldur ók į brott. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:18

Minnast fósturlįta

Įrleg minningarathöfn vegna fósturlįta veršur haldin ķ Bęnhśsinu viš Fossvogskirkju ķ dag klukkan 15.30. Meira
Innlent 20. įgś. 2014 09:45

Jökulsįrgljśfur rżmt į innan viš sex tķmum ef gos hęfist

Gönguleišir milli Įsbyrgis og Dettifoss yršu rżmd af landvöršum um leiš og eldgos hęfist Meira
 

MEST LESIŠ

  • Nżjast į Vķsi
  • Mest Lesiš
  • Fréttir
  • Sport
  • Višskipti
  • Lķfiš
Forsķša / Fréttir / Innlent / Afglępavęšing fķkniefnaneyslu
Fara efst