Rétttrúnaður í boði borgarráðs

Vísir Aðsendar greinar 17. nóvember 2011 10:00

Björn Erlingsson hafeðlisfræðingur.

Trúrækni Íslendinga hvílir á langri hefð fyrir heimilisguðrækni. Lengst af hafa eldri kynslóðir haft trúfræðslu með höndum sem hefur færst yfir á presta kirkjunnar og kennara þar sem dregið hefur úr sambýli eldri og yngri kynslóða. Þorri barna á leikskólaaldri tekur með einhverjum hætti þátt í sunnudagaskóla kirkjunnar með foreldrum sínum. Því er fylgt eftir með fermingarfræðslu þar sem börnin eru búin undir að taka meðvitaða trúarafstöðu á grundvelli þekkingar og reynslu.

Fermingarstarfi er vel sinnt í íslensku samfélagi með ríkum stuðningi og eftirfylgni frá fjölskyldum, ættingjum og vinum – samfélagsins alls og síðast en ekki síst fermingarbörnunum. Fermingarstarfið er stærsti snertiflötur kirkjunnar við söfnuðina og er sannarlega burðarás í trúariðkun á Íslandi. Flestir líta á sína barnatrú sem uppsprettu þeirrar trúar, vonar og kærleika sem þeir byggja trúarþroska fullorðinsáranna á. Þannig er fermingin upphaf á mikilvægum kafla í sjálfstæðu trúarlífi barna og jafnframt endir á þeim sem hófst með skírninni. Það er vart til nein skýrari og ákveðnari trúaryfirlýsing og ásetningur um trúarlegt uppeldi barna en það þegar foreldrar bera börn til skírnar. Það vekur furðu að fermingarfræðsla, sem er veigamikill þáttur í trúrækni grunnskólabarna, hafi orðið bitbein borgaryfirvalda, þar henni er ýtt út af vettvangi grunnskólans – sem er vettvangur barnanna sjálfra, ekki borgarráðs. Meintar reglur borgarráðs um samskipti trúfélaga við leikskóla, grunnskóla og frístundaheimili hafa verið settar til að mæta sérhagsmunum eins tiltekins trúskoðunarhóps. Þess er krafist að framkoma barna og umgengni við þau megi ekki hafa neina birtingarmynd trúarskoðunar eða trúariðkunar á vettvangi leikskóla, grunnskóla og frístundaheimila.

Þetta sjónarmið gengur í berhögg við hugsana-, samvisku- og trúfrelsi í orði og á borði. Að búa í fjölmenningarsamfélagi krefst þess að tekist sé á við það félagslega og uppeldislega viðfangsefni sem felst í mismunandi lífsskoðunum og trú. Að reyna að eyða út mismun er að ala á þröngsýni og fordómum og gerir fjölbreytileikann að lokum óbærilegan. Að leysa það mál með því að allir taki upp sömu lífsskoðun í verki er ekki í boði að hætti borgarráðs og í sjálfu sér kúgun á trúarskoðunum – hér barna.

Með reglum borgarráðs er verið að gera trúarlíf að jaðarmenningu og lagður er steinn í götu borgarbúa til mannræktar og þroska í trú í sínu eigin umhverfi. Óskir og þarfir þorra borgarbúa varðandi ríkan þátt í menningu og sið þeirra lítillækkaðar. Það er og verður ætíð á forræði foreldra barnanna í samstarfi leik- og grunnskóla við foreldra að grípa til þeirra félagslegu og uppeldislegu úrræða sem þurfa að vera fyrir hendi að leysa uppeldi barna vel úr hendi – einnig trúaruppeldi.

Framkvæmd trúaruppeldis hefur tekið tillit til eðlilegra almannahagsmuna og hefur verið með miklum ágætum í góðu samstarfi foreldra, skóla og kirkju. Það þróast áfram til að skólinn geti gegnt skyldum sínum með þarfir og óskir barna og foreldra að leiðarljósi. Þjóðkirkjan hefur sett sér starfsreglur í anda metnaðar um hófsemi og nærgætni – sérstaklega í garð annarra trúfélaga – og tekur með því ábyrga stöðu við uppbyggingu fjölmenningarsamfélags á Íslandi.

Í 28. grein barnasáttmálans er fjallað um inntak menntunar og skyldu samfélagsins við að fræða börn og sérstaklega tekið fram að það skuli efla „virðingu fyrir menningarlegri arfleið, tungu og gildismati og þjóðernislegum gildum þess lands sem það býr í eða kann að vera upprunnið frá“. Enn fremur er fjallað um skyldu samfélagsins við að undirbúa börn til að lifa „ábyrgu lífi í þjóðfélagi, í anda skilnings, friðar, umburðarlyndis, jafnréttis og vináttu milli allra þjóða-, þjóðhátta-, þjóðernis- og trúarhópa“. Í markmiðum grunnskólalaga segir að byggja skuli upp alhliða þroska til þátttöku í íslensku lýðræðissamfélagi. Trúariðkun er þar með talin og viðurkennd frumþörf í lífi og þroska einstaklinga.

Íslenskt samfélag mun áfram þurfa að stuðla að uppeldi barna til virkrar þátttöku í samfélaginu í samræmi við barnasáttmála og grunnskólalög á forsendu ríkjandi samfélagssáttmála. Sá samfélagssáttmáli er opinn fyrir öðrum trúar- og lífsskoðunarfélögum sem virða tilverurétt og frelsi allra til trúarlífs og trúarþroska. Þessu er ekki þannig farið varðandi reglur borgarráðs. Þær einkennir trúarleg rétthugsun sem er í algerri mótsögn við það umburðarlyndi og þann gagnkvæma skilning sem hefur einkennt viðhorf til trúmála í rúm 1.000 ár á Íslandi.

Til baka

Rétttrúnaður í boði borgarráðs

Fleiri fréttir - Aðsendar greinar

Mest lesið: Umræðan

Nýjast á Vísi

Fréttablaðið

Stöð2