Kostnaður hagsmunaaðila í stjórnmálabaráttu

Fréttablaðið Skoðun 11. maí 2012 06:00

Margrét S. Björnsdóttir sat í nefndum er unnu tillögur að lögum um fjárreiður flokka og frambjóðenda

Margrét S. Björnsdóttir skrifar:

Eftir baráttu ýmissa vinstrimanna fyrir upplýsingaskyldu og hámörkum á fjárframlög til stjórnmálastarfsemi voru loks samþykkt lög þar að lútandi árið 2006. GRECO-nefnd Evrópuráðsins (um pólitíska spillingu) hafði ítrekað sent íslenskum stjórnvöldum aðfinnslur og Jóhanna Sigurðardóttir flutt fjölda þingsályktunartillagna um málið. Þeir sem sáu um fjársafnanir Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks höfðu barist gegn slíkum lögum í nafni stjórnarskrárákvæða um tjáningar- og félagafrelsi, en gáfust loks upp.

Markmið laganna frá 2006 er að koma í veg fyrir spillingu, að fjársterkir aðilar geti ráðið frambjóðendum, niðurstöðum kosninga og málefna, en rannsóknir staðfesta áhrif fjármagns, þó fleira komi til.

Nú er uppi ný staða sem þarfnast umræðu. Síðastliðin 15 ár hafa hagsmunaaðilar í æ ríkari mæli blandað sér í kosningabaráttu, stillt flokkum og frambjóðendum upp við vegg í aðdraganda kosninga og þannig skert lýðræðislegan hlut almennings og þeirra kjörnu fulltrúa. Síðastliðna mánuði hefur þetta náð nýjum hæðum með milljónatuga auglýsingaherferð hagsmunaaðila gegn breytingum á fiskveiðistjórnunarkerfinu.

Um stjórnmálastarfsemi hagsmunaaðila gilda ekki lög um upplýsingaskyldu eða hámark á framlög. Í Bandaríkjunum kljást stjórnmálamenn við sama vanda. Þar hafa frá 1970 gilt lög um upplýsingaskyldu og takmarkanir á fjárframlög til flokka og frambjóðenda. En fjársterkir aðilar hafa fundið hjáleiðir og eyða í dag (í gegnum svonefnd Super PACs og 501c4 samtök) hærri upphæðum til áhrifa á stjórnmálastarfsemi en flokkarnir og frambjóðendur sjálfir. Upphæðum sem hafa margfaldast á síðustu árum. Að baki eru einstaklingar, fyrirtæki eða samtök. Þar eins og hér er ekkert hámark, en loðin upplýsingaskylda, sem auðvelt er að sniðganga. Þingmenn demókrata hafa án árangurs reynt að takmarka þetta, gegn atkvæðum repúblikana. (Economist 25.2.2012). Mikilvægt er að ræða hvernig bregðast skal við þessu, þó ljóst sé að setning reglna um þetta sé snúnari en um fjárreiður flokka og frambjóðenda. Jafnljóst er að við viljum ekki á Íslandi lýðræði og skoðanamyndun sem ræðst af fjármagni.

Til baka

Cristiano Ronaldo markakóngur Meistaradeildarinnar

Kostnaður hagsmunaaðila í stjórnmálabaráttu

Mest lesið

Fíkniefni seld í lokuðum grúppum á Facebook

Segir kafara hafa vitað af reglum svæðisins

Neitar sök í kynferðisbrotamáli

Líkfundur á Seltjarnarnesi

Ætlar að endurskoða umdeilt greiðsluþáttökukerfi vegna lyfjakaupa

Sigur Rós kom fram í þætti Leno

Frjókornaofnæmi algengara en áður var talið

Franskar hersveitir á förum frá Malí

„Verður að vera yfir allan vafa hafið“

Óeirðir halda áfram í Svíþjóð

Robben tryggði Bayern sigur í Meistaradeildinni

Fyrstur til að spila eftir að hafa komið út úr skápnum

Liverpool á eftir vængmanni frá Gana

Stúlknalandsliðið fékk brons á Norðurlandamóti unglinga

Jürgen Klopp, þjálfari Dortmund: Stærsti leikur lífs míns

Gummi Ben hitti hressa stuðningsmenn Dortmund

Gummi Ben fékk Fjörtoft til að spá í leikinn

Cristiano Ronaldo markakóngur Meistaradeildarinnar

Robben: Þetta varð bara að gerast núna

Fannar, Arnór og Ólafur allir í sigurliði

Nissan Leaf prófaður í Noregi

Audi framúr BMW í Indlandi

Rennir stoðum undir sjávarútveg

Nóbelsverðlaunahafi segir það rétt að gera hlé á ESB viðræðum

Spá óbreyttri verðbólgu í maí

Sala skuldabréfa í útboðum í apríl sú mesta undanfarið ár

Stofna félag um byggingu hafnar á Dysnesi

Viðskipti með atvinnuhúsnæði 11 milljarðar í apríl

Niðursveiflan á mörkuðum nær einnig til Íslands

Niðursveiflan á alþjóðamörkuðum nær til Wall Street

Upplifði martröð hljóðfæraleikarans

Hjólar í vinnunni

Umvafin karlmönnum

Stal senunni enn og aftur

Ég var alltaf í megrun

Athyglinni beint að utangarðsmönnum

Við erum bara vinir

Reynir að losna við þriggja milljarða húsið

Heitar Konur í Cannes og París norðursins

Hraðamet í Bretlandi

Af hverju er ég leikskólakennari?

Húsverndarráðherrann

Síðasta grein fjallkonunnar

Í leit að glötuðum tíma

Ríkisstjórn nýrrar kynslóðar

Engar eyjar í netheimum

Halldór 24.05.2013

Raunhæfar tillögur um umbætur í opinberri þjónustu

Borgarráð niðurgreiðir daggæslu í öðrum sveitarfélögum

Með hvað er verið að sýsla?

Vísir.is

365