Kafað í sálarlíf skálds

Gagnrýni
Fréttablaðið Gagnrýni 02. janúar 2012 15:00
Landnám - Ævisaga Gunnars Gunnarssonar eftir Jón Yngva Jóhannsson.
Landnám - Ævisaga Gunnars Gunnarssonar eftir Jón Yngva Jóhannsson.
Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir skrifar:
Bækur. Landnám - Ævisaga Gunnars Gunnarssonar. Jón Yngvi Jóhannsson. Mál og menning.

Rithöfundurinn Gunnar Gunnarsson var stóran hluta ævi sinnar í sjálfvalinni útlegð frá Íslandi og flest verka sinna skrifaði hann á dönsku. Strax á unga aldri gerðist Gunnar borgaralegur rithöfundur sem hafnaði hvers konar bóhemastandi og lagði gríðarmikið upp úr fjárhagslegu öryggi. Eftir miðjan aldur fluttist hann aftur heim og gerðist í fyrstu bóndi á Skriðuklaustri, en settist síðar að við Dyngjuveg í Reykjavík. Eins og til þess að fullkomna flutning sinn til landsins hófst hann þá handa við að þýða höfundarverk sitt á íslensku. Gunnar var vinnusamur reglumaður sem settist aldrei í helgan stein, heldur starfaði að list sinni til dauðadags.

Í fyrsta hluta bókarinnar Landnáms – ævisögu Gunnars Gunnarssonar, er gerður ítarlegur samanburður á Ugga Greipssyni í Fjallkirkjunni og Gunnari sjálfum, enda löngu vitað að söguna byggði Gunnar að miklu leyti á eigin ævi. Jón Yngvi greinir frá ytri áhrifaþáttum sem mótuðu skáldið, alveg frá því í frumbernsku til dauðadags, og hann les persónueinkenni Gunnars úr skrifum hans og annarra. Til þessa nýtir hann sér ógrynni heimilda; bækur, sendibréf og önnur óbirt skrif, munnlegar heimildir og fræðitexta. Gott sjálfstraust er höfuðkostur þeirra ævisagnaritara sem skrifa um látið fólk; að þeir kunni að nýta sér skrif annarra, en treysti þó eigin rannsóknum betur. Jón Yngva skortir ekki sjálfstraust og hann er ófeiminn við að andmæla þeim fræðimönnum sem hvað mest hafa skrifað um Gunnar á íslensku. Andmælin eru þó alltaf kurteisleg og sett fram af ljúfmennsku.

Greiningin á Gunnari Gunnarssyni er bráðskörp og á köflum er engu líkara en Jón Yngvi sé að skrifa um náinn ættingja sinn eða góðan vin, þar sem hann tíundar bæði galla Gunnars og kosti. Tónninn í þessum skrifum er kumpánlegur og oft launfyndinn, eins og þegar hann segir að Gunnar hafi verið „þrjóskari en andskotinn", en líka verður hann þyngri og alvarlegri, t.d. í klausu þar sem lýst er framkomu skáldsins við vinnuhjú sín og soninn sem hann átti utan hjónabands. Gunnar átti – að sögn höfundar – erfitt með að setja sig í spor annarra og það var eitt af þeim einkennum í fari hans sem olli því að stundum komst hann upp á kant við fólk að óþörfu.

Jón Yngvi Jóhannsson hímir ekki á neinu grunnsævi í þessari bók, heldur kafar djúpt í sálarlíf skáldsins. Það sem hann finnur í þeim köfunarleiðöngrum er ekki allt til þess að auka hróður manneskjunnar Gunnars Gunnarssonar, heldur stendur höfundur fyrst og fremst í innilegri sannleiksleit. Hann vill gefa lesendum ófegraða mynd af Gunnari og sýnir til dæmis fram á mótsagnirnar í persónuleika hans og lífi, sem birtast m.a. í því að í verkum sínum var Gunnar eindreginn talsmaður náungakærleika, en studdi þó sjálfur forystumenn hugmyndafræði sem seint væri hægt að telja húmaníska. Mótsagnirnar birtast líka í því að enga manneskju mat Gunnar meira en Franziscu konu sína, en var henni engu að síður ótrúr árum saman.

Landnám er einstaklega góð greining á verkum Gunnars Gunnarssonar, sem og lífsskoðunum hans og persónuleika. Lesandi skilur ekki einungis höfundarverk skáldsins betur eftir að hafa lesið þessa bók, heldur er hann einnig nokkurs vísari um mannlegt eðli – og fyrir það má þakka.

Niðurstaða: Stórmerkileg ævisaga, samin af heiðarleika og djúpri sannleiksþrá.

Fleiri fréttir - Gagnrýni

Gagnrýni 24. maí. 2012 22:00

Barsmíðar og bollukinnar

Aðdáendur órakaða ólátabelgsins Jason Statham verða himinlifandi, en realistar ættu að hal...  

Meira
Gagnrýni 24. maí. 2012 10:30

Súrrealísk sumargjöf

Stórfín frumraun Tilbury, stappfull af grípandi popplögum og forvitnilegum textum. Tónlist...  

Meira
Gagnrýni 23. maí. 2012 20:00

Innan þægindarammans

Dark Shadows er nokkuð góð skemmtun sem skrifast að stórum hluta á Johnny Depp. Leikstjóri...  

Meira
Gagnrýni 23. maí. 2012 10:00

Gengu af göflunum

Algerlega frábærir tónleikar. Ég get ekki ímyndað mér að nokkur hafi orðið fyrir vonbrigðu...  

Meira
Gagnrýni 21. maí. 2012 10:00

Starað í poppið

Hvað fór úrskeiðis hjá þessum hæfileikaríka grínara? Borat var ósmekkleg frá upphafi til e...  

Meira
Gagnrýni 16. maí. 2012 11:00

Norah prófar eitthvað nýtt

Þokkalegasta plata sem aðdáendur Noruh Jones ættu að vera sáttir við. Danger Mouse býr til...  

Meira
Gagnrýni 11. maí. 2012 15:00

Út um þúfur

Aðdáendur Mel Gibson eiga betra skilið. Það er orðið svo skrambi erfitt að halda upp á han...  

Meira
Gagnrýni 10. maí. 2012 14:30

Endurvinnslukóngurinn

Jack White með eina af plötum ársins. Blunderbuss er lítið meistaraverk; þrettán lög, hver...  

Meira
Gagnrýni 09. maí. 2012 12:30

Barist í blokk

Það er ekki á hverjum degi sem indónesískar hasarmyndir rata í íslensk kvikmyndahús. En ek...  

Meira
Gagnrýni 08. maí. 2012 11:00

Fersk og óvænt plata

Nýjasta hljómsveitin hans Krumma með frábæra plötu. Hún kemur fersk inn í íslenska tónlist...  

Meira
Gagnrýni 03. maí. 2012 11:00

Bubbi í toppformi

Þorpið er, ef mér skjátlast ekki, 26. plata Bubba með nýju efni. Það eru ótrúleg afköst. O...  

Meira
Gagnrýni 02. maí. 2012 11:15

Leikræn og lipur fengitíð

Svar við bréfi Helgu er góð sýning með skýrri persónusköpun. Leikgerðin er mjög spennandi....  

Meira
Gagnrýni 01. maí. 2012 15:00

Árshátíð ofurhetja

The Avengers er alvöru árshátíð. Mikið hlegið og allir í sínu fínasta pússi. Hulk var þó v...  

Meira
Gagnrýni 20. apr. 2012 13:00

Skálkar á skólabekk

Mátulegur skammtur af formúluskopi. Allt gott og blessað. Þessi ágæti grínhasar krefst eng...  

Meira
Gagnrýni 18. apr. 2012 21:00

Rokkaður gospelblús

Blússveit Þóllýjar er skipuð söngkonunni Þollý Rósmunds, gítarleikaranum Magnúsi Axel Hans...  

Meira
Gagnrýni 18. apr. 2012 15:00

Rokk og ról

Fyndin og fjörug brelluveisla. Og hávaðinn er ægilegur. Battleship veit hvað hún vill vera...  

Meira
Gagnrýni 13. apr. 2012 20:00

Fram og aftur morðgátuna

Vel byggður og spennandi krimmi með ótrúlegu fléttumunstri og vel skrifuðum persónum. Nesb...  

Meira
Gagnrýni 13. apr. 2012 12:30

Vessa- og vandræðahúmor

Fortíðardaðrið er töluvert og aðdáendur myndanna geta eflaust skemmt sér sæmilega yfir Ame...  

Meira
Gagnrýni 12. apr. 2012 14:00

Vel útfært og kraftmikið

Muck stimplar sig inn með pottþéttri rokkplötu, lagasmíðarnar eru fínar, flutningur þéttur...  

Meira
Gagnrýni 11. apr. 2012 20:00

Farsaskrímslið snýr aftur

Tveir 11 ára piltar lumbra hvor á öðrum og tennur hljóta skaða af. Foreldrar drengjanna hi...  

Meira
Gagnrýni 11. apr. 2012 09:00

Hress skilnaðarplata frá drottningu poppsins

MDNA er tólfta plata Madonnu og sú fyrsta síðan Hard Candy kom út fyrir fjórum árum. Þetta...  

Meira
Gagnrýni 11. apr. 2012 08:00

Perlan skín enn

Það er gaman að fá þessa perlu aftur í bíó. Hún fjallar um atburði sem áttu sér stað í upp...  

Meira
Gagnrýni 10. apr. 2012 14:00

Falleg sýning um föðurleit

Saga Magneu, tengdamóður höfundarins Vals Freys Einarssonar og móður leikmynda- og búninga...  

Meira
Gagnrýni 10. apr. 2012 10:00

Tilkomumikil hávaðamessa

AMFJ er listamannsnafn Aðalsteins Jörundssonar. Hann hefur vakið athygli undanfarin ár fyr...  

Meira
Gagnrýni 02. apr. 2012 17:00

Björk hittir Áhöfnina á Halastjörnunni

Karl Olgeirs, Jón Rafns og Kristinn Snær djassa upp íslensk popplög úr ólíkum áttum. Eins ...  

Meira
Gagnrýni 29. mar. 2012 14:30

Þetta er ungt og leikur sér

Þessi risastóra mynd er byggð á vinsælli skáldsögu eftir Suzanne Collins og gerist í ótilg...  

Meira
Gagnrýni 27. mar. 2012 12:00

Meðalmennska á Manhattan

Leikararnir halda myndinni á floti. Þá er umhverfið notað á skemmtilegan máta og ætti að k...  

Meira
Tarot
Hugsaðu þér, eða skrifaðu spurningu og dragðu þér spádómsspil
  • Fréttir
  • Sport
  • Viðskipti
  • Lífið

Nýjast á Vísi

Fréttir eftir mánuði

Þú ert hér: Forsíða / Lífið - Yfir / Gagnrýni / Kafað í sálarlíf skálds