FIMMTUDAGUR 24. APR═L NŢJAST 09:18

Gu­ni segir mßlefnast÷­u Framsˇknarflokksins Ý borginni sterka

FR╔TTIR

Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?

Sko­un
kl 06:00, 10. oktˇber 2011
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson skrifar:

Síðasta vetur var rædd á Alþingi tillaga um að gera heimspeki að skyldufagi í grunn- og framhaldsskólum. Mest var rætt um siðfræði. Að umræðum loknum var hún send til menntamálanefndar. Tillagan spratt af skýrslu rannsóknarnefndar og almennri umræðu um orsakir og aðdraganda hrunsins. Mér sýnist á umræðunni að ekki sé ljóst hvað sé kennt þegar siðfræði er kennd. Þó að viðfangsefnið sé ljóslega mannlegt siðferði, verður varla sagt að þeir sem kenni siðfræði kenni siðferði. Við kennum hvert öðru siðferði og lærum frá blautu barnsbeini. Við fæðumst inn í siðferði og mótumst sem siðferðisverur af samskiptum og lífsreynslu.

Enda er fátt jafnmikilvægt og siðferði, gildismat, hneigðir og skoðanir sem gera manneskju að því sem hún er. Siðferði okkar ræður (mörgum, kannski flestum) ástæðum þess hvernig við breytum, hvað við teljum ákjósanlegt, hvers við væntum af náunganum, að við álösum honum eða hrósum. Það geymir forsendur fyrir mati okkar á því hvað sé gott ástand og hvað sé rétt breytni, hver séu réttlætanleg boð og bönn, hvaða ástæður og markmið séu mikilvæg, jafnvel því hvernig eigi að vera heil manneskja. Siðferðið grundvallar sjálfsmynd okkar, skilgreinir bæði okkur og stofnanir okkar.

Það getur tilheyrt siðfræði að lýsa siðferði, útlista gildismat, greina frá staðreyndum málsins, því iðulega er mat okkar óljóst og innbyrðis mótsagnakennt. En alla jafna er fólki ekki kennt í siðfræði að ástæðulaust ofbeldi sé rangt, lygar séu varasamar, ójafnrétti sé skaðlegt, græðgi sé löstur. Því er ekki heldur kennt að náttúrulegt réttlæti birtist í yfirráðum þeirra sem eru sterkari. En í samræðunni sem kennslan er væri hægt að færa rök fyrir (eða gegn) réttmæti þessara skoðana, sem og annarra óræðari álitamála, hvort heldur um nýtingu stofnfruma, staðgöngumæðrun eða framleiðslu erfðabreyttra matvæla, svo nýleg dæmi séu nefnd, eða innviði viðskiptaheimsins. Það væri hægt að skýra forsendur og rökræða hvers konar breytni mætti telja rétta eða góða og hvers vegna, leggja til og færa rök fyrir hvers konar manneskja væri ákjósanlegt að vera. Það mætti benda á eymdina sem fylgdi tiltekinni breytni, afhjúpa ósamkvæmni þess að ætlast til annars af náunganum en sjálfum sér, tjá mikilvægi sanngirni, útskýra hvers vegna tilteknar hneigðir teljast lestir og hver sé skaðsemi lasta. Á þennan hátt gæti samræðan sagt okkur hvað sé gott og rétt og þannig breytt okkur eða styrkt, en ljóslega gæti hún einnig komið okkur í verulegt uppnám.

Siðfræði er ekki kennsla í heldur rökræða um siðferði. Hún er margbreytileg tilraun (með ólíkum niðurstöðum) til að gera grein fyrir mannlegu siðferði. Hún er ekki ein um viðfangsefnið. Skáldverk og skopteikningar, til dæmis, fjalla um mannlegt siðferði. Á þessum forsendum, held ég, ættum við að spyrja hvort nauðsynlegt sé að rökræða þessi mál, eins og siðfræðin gerir, við börn og unglinga í kennslustofum landsins. Og reyndar hefur nú verið hrundið af stað verkefni innan Háskóla Íslands þar sem m.a. er spurt hvaða vit sé í því að fjalla um heimspeki, ekki síst siðfræði og gagnrýna hugsun, í kennslustofu með börnum og unglingum.


Athugi­. Allar athugasemdir eru ß ßbyrg­ ■eirra er ■Šr rita. VÝsir hvetur lesendur til a­ halda sig vi­ mßlefnalega umrŠ­u. Einnig ßskilur VÝsir sÚr rÚtt til a­ fjarlŠgja Šrumei­andi e­a ˇsŠmilegar athugasemdir.

MEIRI SKOđUN ┴ V═SI

Sko­un 24. apr. 2014 07:00

Lřsing ß Lřsingu

١r Jˇnsson, upplřsingafulltr˙i Lřsingar, ritar sÚrkennilega grein Ý FrÚttabla­i­ ■ann 15. aprÝl sl. ■ar sem hann fjallar um bla­agrein sem Úg rita­i Ý sama bla­ ■ann 4. sama mßna­ar. Meira
Sko­un 24. apr. 2014 07:00

Sjßlft÷ku landeigenda ver­ur a­ st÷­va

Ůa­ var frˇ­legt a­ hlusta ß Ëskar Magn˙sson Ý ˙tvarpinu um daginn, ■ar sem hann reynir a­ rÚttlŠta sÝna ˇl÷gmŠtu gjaldt÷ku vi­ Keri­ fyrir Ígmundi Jˇnassyni. Ůar vÝsar Ëskar Ý 28. grein laga um skipa... Meira
Sko­un 24. apr. 2014 07:00

Leikskˇlakennaranßm – Íruggt framtÝ­arstarf

Leikskˇlastigi­ er fyrsta skˇlastigi­ Ý skˇlakerfinu. Ůar fer fram nßm sem m.a. leggur grunn a­ nßmi ß ÷­rum skˇlastigum. Auknar kr÷fur eru n˙ ger­ar til leikskˇlakennara og fer kennslan fram vi­ Meira
Sko­un 24. apr. 2014 07:00

Gle­ilegt sumar

═ dag f÷gnum vi­ fyrsta degi sumars. ١tt Ýslenska ve­ri­ gefi ekki alltaf til kynna upphaf ■ess tÝma lßtum vi­ ═slendingar ■a­ lÝti­ ß okkur fß og f÷gnum sumarkomu, hvort sem ■a­ blŠs, rignir e­a snj... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 06:30

Skřrir kostir

Stundum er sagt a­ kosningar til sveitarstjˇrna sn˙ist fremur um fˇlk en pˇlitÝk; vi­fangsefni sveitarstjˇrnanna sÚu a­allega praktÝsks e­lis og lÝtill hugmyndafrŠ­ilegur ßgreiningur um ■au milli flok... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 13:18

MikilvŠgi tˇmstunda

Skipulagt tˇmstundastarf er a­ mÝnu mati ein af bestu forv÷rnum sem v÷l er ß og hvet Úg alla foreldra a­ Ýhuga mikilvŠgi ■ess ■egar kemur a­ velfer­ barna og unglinga. Meira
Sko­un 23. apr. 2014 12:58

BÝlaeign landsmanna

Sennilega er bŠ­i bÝlaeign landsmanna og me­alaldur fˇlksbÝlaflotans ofmetinn. Meira
Sko­un 23. apr. 2014 11:00

Afnßm skuldafangelsis

═ ßrslok 2010 setti Al■ingi l÷g sem styttu fyrningarfrest krafna Ý kj÷lfar gjald■rotaskipta Ý tv÷ ßr og a­ krafan yr­i a­ jafna­i ekki endurvakin eftir ■a­. ┴­ur endurnřja­ist fyrningarfrestur kr÷funn... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Allt Ý plasti

Hver Ýb˙i Ý Evrˇpusambandinu notar a­ me­altali 198 plastpoka ßrlega (m.v. 2010). Ůa­ eru nŠr 100 milljar­ar samtals, ■ar af fara 8 milljar­ar ˙t Ý umhverfi­. Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Vegna ■ingsßlyktunartill÷gu um mŠnuska­a

N˙ bÝ­ur afgrei­slu Al■ingis ■ingsßlyktunartillaga um a­ger­ir Ý ■ßgu lŠkninga ß mŠnuska­a. Tillagan var borin fram af Gu­laugi ١r ١r­arsyni al■ingismanni og var studd af tuttugu ÷­rum ■ingm÷nnum. ═... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Ůrˇunin ver­ur ekki umfl˙in

Ůa­ blasti heldur undarlegur pistill vi­ mÚr Ý lei­ara FrÚttabla­sins 16. aprÝl sl., skrifa­ur af Ëlafi Ů. Stephensen. Lei­arinn er sÚrkennileg blanda af r÷kleysum og rangfŠrslum til stu­nings yfirlřs... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Hugsa fyrst, skemma svo?

N˙ stendur til a­ leggja sŠstreng ■vert gegnum hrygningarst÷­var helstu nytjafiska okkar ═slendinga. LÝnan mun hafa afgerandi ßhrif ß umhverfi­ ■ß ßratugi sem h˙n er ß botninum. Segulsvi­ raflÝnunnar ... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Nokkurra or­a breyting var­ a­ stˇrum mist÷kum

Ůann 10. aprÝl sÝ­astli­inn tˇku upplřsingal÷g aftur gildi hÚr ß landi ■egar rannsˇknarnefnd um fall sparisjˇ­anna lauk st÷rfum. NŠst ■egar Al■ingi gefur ˙t ■ingsßlyktun um a­ setja ß fˇt rannsˇknarne... Meira
Sko­un 23. apr. 2014 07:00

Hagur barns er hagur samfÚlagsins

Nemendur Ý Grunnskˇla GrindavÝkur sem rufu ■÷gnina og s÷g­u frß einelti kennara ■urfa n˙ a­ sŠta ofsˇknum frß bŠjarb˙um. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 12:15

Opi­ brÚf til afskiptalausra fe­ra

KŠru afskiptalausu fe­ur, verandi e­a ver­andi. Ůetta brÚf er til ykkar. Frß mˇ­ur sem Ý ■rj˙ ßr hefur reynt a­ setja sig Ý ykkar spor. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 12:07

Nokkur or­ um PassÝusßlmana

═ ßr eru 400 ßr li­in frß fŠ­ingu sr. HallgrÝms PÚturssonar og mj÷g ßnŠgjulegt a­ fylgjast me­ ■vÝ hva­ margir finna sig kn˙na til a­ minnast ■ess me­ vi­eigandi hŠtti. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 12:02

Fylkjaskiptur veruleiki?

Af hverju t÷kum vi­ kjˇsendur ■ßtt Ý fylkjaskiptu strÝ­i stjˇrnmßlanna Ý sta­ ■ess a­ krefjast ■ess a­ fß a­ kjˇsa fˇlk sem vi­ treystum til ßhrifa? Meira
Sko­un 22. apr. 2014 11:57

Hvort er meira vir­i aurarnir ■Ýnir e­a barni­ ■itt?

"Kennarar vinna frßbŠrt starf ß ÷llum skˇlastigum um allt land. ╔g fyllist stolti ■egar Úg fer inn Ý skˇla Ý heimsˇknir og sko­a verkefni nemendanna.“ Meira
Sko­un 22. apr. 2014 11:49

Betri ■jˇnusta Ý dßsamlegri Reykjavik

Til ■ess a­ tryggja hÚr Ý borginni hva­ fj÷lbreyttast og lifandi mannlÝf ■arf a­ tryggja hÚr a­ s˙ ■jˇnusta sem borgin veiti ver­i hva­ notendavŠnust. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 11:42

┴r Tussunnar

Ef nřja skilgreiningin ß "hßlfvita“ og "tussu“ sÚ "sß sem opnar munninn ■egar broti­ er ß ÷­rum,“ vona Úg innilega a­ ßri­ 2014 sÚ ßr tussunnar. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 07:00

Ůri­jungur frestar lŠknisheimsˇknum – 1. maÝ 2014

Verkalř­shreyfingin vill samfÚlag jafnrÚttis og jafnra tŠkifŠra. Vi­ viljum samfÚlag ■ar sem ÷ryggisnet velfer­arkerfisins grÝpur okkur ■egar ßf÷ll ver­a.... Meira
Sko­un 22. apr. 2014 07:00

A­ sigra tindinn

┴ f÷studaginn langa fÚll snjˇflˇ­ Ý vesturhlÝ­um Everest me­ ■eim aflei­ingum a­ sextßn fjallalei­s÷gumenn, allt sjerpar, lÚtust. Meira
Sko­un 22. apr. 2014 07:00

Borgardagur jar­ar

Haldi­ hefur veri­ upp ß Dag Jar­ar sÝ­an 1970 ■egar vitund almennings um mikilvŠgi umhverfismßla var a­ vakna. Jar­ardeginum, 22. aprÝl, er Štla­ a­ efla ■essa vitund.... Meira
Sko­un 22. apr. 2014 07:00

Mßllausi sj˙klingurinn

Sem lŠknir ver­ur ma­ur ÷llu j÷fnu a­ rei­a sig ß ■a­ a­ sj˙klingurinn segi manni hva­ ■a­ er sem hrjßir hann, hvar honum er illt og hvers kyns einkennin eru.... Meira
Sko­un 19. apr. 2014 07:00

TvŠr milljˇn ßminningar um upprisu

┴Štla­ er a­ ═slendingar bor­i um tvŠr milljˇnir pßskaeggja n˙na um hßtÝ­ina. Ůa­ eru hßtt Ý sex egg ß mann; sum eru ■egar horfin ofan Ý okkur en ■eirra veglegustu ver­ur margra leita­ Ý fyrramßli­, ■... Meira

MEST LESIđ

  • Nřjast ß VÝsi
  • Mest Lesi­
  • FrÚttir
  • SKODUN
  • Vi­skipti
  • LÝfi­
ForsÝ­a / Sko­anir / Sko­un / Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?
Fara efst