SUNNUDAGUR 31. ÁGÚST NÝJAST 09:08

Vísindamenn farnir frá Holuhrauni vegna veđurs

FRÉTTIR

Hvađ er kennt ţegar siđfrćđi er kennd?

Skođun
kl 06:00, 10. október 2011
Svavar Hrafn Svavarsson, prófessor í heimspeki viđ Háskóla Íslands.
Svavar Hrafn Svavarsson, prófessor í heimspeki viđ Háskóla Íslands.
Svavar Hrafn Svavarsson skrifar:

Síðasta vetur var rædd á Alþingi tillaga um að gera heimspeki að skyldufagi í grunn- og framhaldsskólum. Mest var rætt um siðfræði. Að umræðum loknum var hún send til menntamálanefndar. Tillagan spratt af skýrslu rannsóknarnefndar og almennri umræðu um orsakir og aðdraganda hrunsins. Mér sýnist á umræðunni að ekki sé ljóst hvað sé kennt þegar siðfræði er kennd. Þó að viðfangsefnið sé ljóslega mannlegt siðferði, verður varla sagt að þeir sem kenni siðfræði kenni siðferði. Við kennum hvert öðru siðferði og lærum frá blautu barnsbeini. Við fæðumst inn í siðferði og mótumst sem siðferðisverur af samskiptum og lífsreynslu.

Enda er fátt jafnmikilvægt og siðferði, gildismat, hneigðir og skoðanir sem gera manneskju að því sem hún er. Siðferði okkar ræður (mörgum, kannski flestum) ástæðum þess hvernig við breytum, hvað við teljum ákjósanlegt, hvers við væntum af náunganum, að við álösum honum eða hrósum. Það geymir forsendur fyrir mati okkar á því hvað sé gott ástand og hvað sé rétt breytni, hver séu réttlætanleg boð og bönn, hvaða ástæður og markmið séu mikilvæg, jafnvel því hvernig eigi að vera heil manneskja. Siðferðið grundvallar sjálfsmynd okkar, skilgreinir bæði okkur og stofnanir okkar.

Það getur tilheyrt siðfræði að lýsa siðferði, útlista gildismat, greina frá staðreyndum málsins, því iðulega er mat okkar óljóst og innbyrðis mótsagnakennt. En alla jafna er fólki ekki kennt í siðfræði að ástæðulaust ofbeldi sé rangt, lygar séu varasamar, ójafnrétti sé skaðlegt, græðgi sé löstur. Því er ekki heldur kennt að náttúrulegt réttlæti birtist í yfirráðum þeirra sem eru sterkari. En í samræðunni sem kennslan er væri hægt að færa rök fyrir (eða gegn) réttmæti þessara skoðana, sem og annarra óræðari álitamála, hvort heldur um nýtingu stofnfruma, staðgöngumæðrun eða framleiðslu erfðabreyttra matvæla, svo nýleg dæmi séu nefnd, eða innviði viðskiptaheimsins. Það væri hægt að skýra forsendur og rökræða hvers konar breytni mætti telja rétta eða góða og hvers vegna, leggja til og færa rök fyrir hvers konar manneskja væri ákjósanlegt að vera. Það mætti benda á eymdina sem fylgdi tiltekinni breytni, afhjúpa ósamkvæmni þess að ætlast til annars af náunganum en sjálfum sér, tjá mikilvægi sanngirni, útskýra hvers vegna tilteknar hneigðir teljast lestir og hver sé skaðsemi lasta. Á þennan hátt gæti samræðan sagt okkur hvað sé gott og rétt og þannig breytt okkur eða styrkt, en ljóslega gæti hún einnig komið okkur í verulegt uppnám.

Siðfræði er ekki kennsla í heldur rökræða um siðferði. Hún er margbreytileg tilraun (með ólíkum niðurstöðum) til að gera grein fyrir mannlegu siðferði. Hún er ekki ein um viðfangsefnið. Skáldverk og skopteikningar, til dæmis, fjalla um mannlegt siðferði. Á þessum forsendum, held ég, ættum við að spyrja hvort nauðsynlegt sé að rökræða þessi mál, eins og siðfræðin gerir, við börn og unglinga í kennslustofum landsins. Og reyndar hefur nú verið hrundið af stað verkefni innan Háskóla Íslands þar sem m.a. er spurt hvaða vit sé í því að fjalla um heimspeki, ekki síst siðfræði og gagnrýna hugsun, í kennslustofu með börnum og unglingum.


Deila
Athugiđ. Allar athugasemdir eru á ábyrgđ ţeirra er ţćr rita. Vísir hvetur lesendur til ađ halda sig viđ málefnalega umrćđu. Einnig áskilur Vísir sér rétt til ađ fjarlćgja ćrumeiđandi eđa ósćmilegar athugasemdir.

MEIRI SKOĐUN Á VÍSI

Skođun 29. ágú. 2014 15:48

Lćgri laun fyrir meiri ábyrgđ!

Stađa mín í dag er sú ađ ég hef ekki hlotiđ hćrri laun fyrir meiri ábyrgđ. Meira
Skođun 29. ágú. 2014 12:23

Ađ gera leikskólakennslu ađ ćvistarfi – samningslaus í 7 mánuđi

Sem ungur nemi í menntaskóla međ alla möguleika opna valdi ég mér ţađ ađ fara í leikskólakennaranám. Ţar lá áhuginn og mínar sterku hliđar. Meira
Skođun 29. ágú. 2014 07:00

Af verđbólgu og verđbólguvćntingum

Undanfariđ hefur fariđ nokkuđ fyrir umrćđu um verđbólgu og vćntingum um hana nćstu misserin. Ţađ er ekki ađ ófyrirsynju ţví verđbólga hefur veriđ ein höfuđmeinsemd í íslensku ţjóđlífi um langa hríđ. Meira
Skođun 29. ágú. 2014 07:00

Hundalíf á Íslandi

Ég á erindi til Akureyrar í haust og ţarf ađ gista ţar í nokkrar nćtur. Ég hringdi í ferđaskrifstofu og bađ um upplýsingar um gistingu ţar sem ég gćti haft hundinn minn međ mér. Fyrst var andartaks ţö... Meira
Skođun 29. ágú. 2014 07:00

Opiđ bréf til útvarpsstjóra RÚV um mannréttindabrot

Kćri Magnús. Mig langađi ađ spyrja ţig hvort ţú teljir RÚV uppfylla lagalegar skyldur sínar gagnvart öllum landsmönnum? Mín skođun er sú ađ svo sé ekki. Meira
Skođun 28. ágú. 2014 11:24

Hjólađ í vasa skattgreiđenda

Borgarráđ samţykkti á fundi sínum fimmtudaginn 14. ágúst sl. ađ skipađur yrđi starfshópur sem á ađ skođa möguleikann á ţví ađ koma á laggirnar hjólaleigukerfi í Reykjavík, eftir atvikum á höfuđborgars... Meira
Skođun 28. ágú. 2014 11:15

Örugg neytendavara á markađi

Daglega notum viđ eđa komumst í snertingu viđ alls kyns neytendavöru sem viđ göngum út frá ađ sé eins örugg og mögulegt er ađ ćtlast til á sanngjarnan hátt. Í lögum um öryggi vöru og opinbera markađsg... Meira
Skođun 28. ágú. 2014 10:35

Hvađ er máliđ? Hvađ eru sveitarstjórnarmenn ađ hugsa?

Ef ég vćri óbreyttur leikskólakennari inni á deild fengi ég 430.830 kr. og ef ég tćki ađ mér deildarstjórn fćru launin mín upp í 454.530 kr. Meira
Skođun 28. ágú. 2014 07:00

Ţriđjungur ţjóđarinnar í strćtó

Aldrei hafa fleiri tekiđ sér far međ vögnum Strćtó bs. en á nýafstađinni menningarnótt. Um 100 ţúsund gestir komu í strćtó einhvern tíma yfir daginn, en akstur stóđ til eitt eftir miđnćtti. Meira
Skođun 28. ágú. 2014 07:00

Orđ kvöldsins

Viđ erum ekki kirkjurćkin og ekki alin upp viđ ađ fara í guđshús nema á stórum stundum. Einmitt ţess vegna verđur ţess gullmola, sem Rás 1 hefur flutt á kvöldin í áratugi, sárt saknađ á mínu heimili. Meira
Skođun 28. ágú. 2014 07:00

Bjarni bregst

Viđ höfum undanfariđ orđiđ vitni ađ sérkennilegri atburđarás vegna lekamálsins og misbeitingu innanríkisráđherra á valdi sínu međ afskiptum af lögreglurannsókn. Viđ munum ađ endingu sjá hver viđbrögđ ... Meira
Skođun 28. ágú. 2014 06:00

Viđ erum tossar

Eina leiđin til ađ ná fram ţeim ásetningi ađ hafa fjárlögin hallalaus á ţessu ári er sú ađ tekjurnar verđi meiri en gert var ráđ fyrir. Meira
Skođun 27. ágú. 2014 15:30

Mikilvćgi ráđgjafar í eineltismálum

Sá eđa sú sem upplifir einelti á vinnustađ er ekki ein/n ţó svo ađ hann/hún kannski haldi ţađ. Rannsóknir sýna okkur ađ einelti á vinnustöđum er stađreynd. Sá sem upplifir einelti er ţolandi ofbeldis ... Meira
Skođun 27. ágú. 2014 14:00

Fjárlög 2015 – er breytinga ađ vćnta?

Stađan á ríkissjóđi er viđkvćm og er einstaklega mikilvćgt nú ađ fjárlögin sem lögđ verđa fram í haust sýni meira ađhald heldur en lagt hefur veriđ upp međ í fyrri áćtlunum. Meira
Skođun 27. ágú. 2014 14:00

Viđskiptavinir vilja umhverfisvćnni valkosti

Ađ undanförnu hef ég veriđ virkari neytandi en vanalega enda stađiđ í framkvćmdum heima fyrir og ţess á milli nýtt sumariđ til ţess ađ ferđast um fallega landiđ okkar. Hćkkandi sól fylgdi líka sterkar... Meira
Skođun 27. ágú. 2014 07:00

Bréf til mennta- og menningarmálaráđuneytis

Sumarfríiđ er á enda og skólar landsins iđandi af kröftugum nemendum. Eitt af fyrstu verkefnum haustsins er ađ koma reglulegum lestri á koppinn og mikilvćgt ađ allir fái lesefni sem hćfir lestrargetu ... Meira
Skođun 27. ágú. 2014 07:00

Allt kostar ţetta peninga

Tvćr allmerkilegar skýrslur litu dagsins ljós nýlega. Annars vegar svokölluđ Hvítbók og hins vegar Úttekt á stćrđfrćđikennslu í framhaldsskólum. Í Hvítbók er ţví af nokkurri skynsemi haldiđ fram ađ ti... Meira
Skođun 27. ágú. 2014 07:00

Ađ rústa háskólastofnun

Ţađ er komin upp einkennileg stađa í málefnum Landbúnađarháskóla Íslands. Stefnan virđist vera sú ađ sökkva skólanum hćgt og sígandi uns sjálfgert verđur ađ hćtta starfseminni međ öllu. Ţetta er sér í... Meira
Skođun 26. ágú. 2014 05:00

Veldur hver á heldur

Ritstjórnarlegt sjálfstćđi fjölmiđla er oft til umrćđu. Hugtakiđ hefur margvíslega merkingu; ţađ getur ţýtt ađ fjölmiđlar séu frjálsir og óháđir stjórnvöldum eđa ađ ţeir séu ekki málpípa eins pólitísk... Meira
Skođun 26. ágú. 2014 07:00

Hugrekkiđ og bćnamáliđ

Haukur Viđar Alfređsson skrifar bakţanka um skráningu í trúfélög, morgun- og kvöldbćnir á Rás 1 í Fréttablađiđ í gćr. Umrćđan um trú og samfélag er mikilvćg og ég vil bregđast viđ nokkrum atriđum í pi... Meira
Skođun 25. ágú. 2014 08:00

Ferđaţjónustan getur greitt sitt

Bjarni Benediktsson fjármálaráđherra hefur bođađ breytingar á virđisaukaskatti og stefnt er ađ ţví ađ ţćr breytingar taki gildi um nćstu áramót. Vigdís Hauksdóttir, formađur fjárlaganefndar, sagđi í f... Meira
Skođun 25. ágú. 2014 08:00

Blótmćli

Fari ţađ í heitasta djöfulsins helvíti,“ muldrađi ég međ sjálfum mér í bakherbergi kirkju einnar á höfuđborgarsvćđinu fyrir stuttu. Ţađ hljómar virkilega barnalega en ég fć eitthvert óútskýranle... Meira
Skođun 25. ágú. 2014 08:00

Mamma och pappa kann flytta men jag blir kvar

Sérnám í lćknisfrćđi er langt og dýrt. Árum saman hefur íslenskt samfélag hins vegar notiđ ţess ađ íslenskir lćknar hafa sérmenntađ sig erlendis án nokkurra fjárútláta íslenska ríkisins en eđlilega me... Meira
Skođun 25. ágú. 2014 08:00

Tíđindalaust á norđurgosstöđvunum

Gaus? Eđa gýs? Hvenćr, hvernig? Á eftir? Verđur ţetta svona nćstu tíu ár? Í hverjum fréttatíma segja ábúđarmiklir fréttamenn í gulum vestum og íbyggnir vísindamenn okkur ađ ţá og ţegar geti allt gerst... Meira
Skođun 23. ágú. 2014 07:00

Andstađa á röngum forsendum

Umtalsverđ andstađa er viđ áform Bjarna Benediktssonar fjármálaráđherra um ađ gera breytingar á virđisaukaskattskerfinu, í ţá átt ađ einfalda ţađ, samrćma skattţrepin í áföngum og fćkka undanţágum. Meira
 

MEST LESIĐ

  • Nýjast á Vísi
  • Mest Lesiđ
  • Fréttir
  • SKODUN
  • Viđskipti
  • Lífiđ
Forsíđa / Skođanir / Skođun / Hvađ er kennt ţegar siđfrćđi er kennd?
Fara efst