MIđVIKUDAGUR 23. J┌L═ NŢJAST 23:58

GŠtu hafi­ ofsˇknir ß hendur bla­am÷nnum og bloggurum

FR╔TTIR

Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?

Sko­un
kl 06:00, 10. oktˇber 2011
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson skrifar:

Síðasta vetur var rædd á Alþingi tillaga um að gera heimspeki að skyldufagi í grunn- og framhaldsskólum. Mest var rætt um siðfræði. Að umræðum loknum var hún send til menntamálanefndar. Tillagan spratt af skýrslu rannsóknarnefndar og almennri umræðu um orsakir og aðdraganda hrunsins. Mér sýnist á umræðunni að ekki sé ljóst hvað sé kennt þegar siðfræði er kennd. Þó að viðfangsefnið sé ljóslega mannlegt siðferði, verður varla sagt að þeir sem kenni siðfræði kenni siðferði. Við kennum hvert öðru siðferði og lærum frá blautu barnsbeini. Við fæðumst inn í siðferði og mótumst sem siðferðisverur af samskiptum og lífsreynslu.

Enda er fátt jafnmikilvægt og siðferði, gildismat, hneigðir og skoðanir sem gera manneskju að því sem hún er. Siðferði okkar ræður (mörgum, kannski flestum) ástæðum þess hvernig við breytum, hvað við teljum ákjósanlegt, hvers við væntum af náunganum, að við álösum honum eða hrósum. Það geymir forsendur fyrir mati okkar á því hvað sé gott ástand og hvað sé rétt breytni, hver séu réttlætanleg boð og bönn, hvaða ástæður og markmið séu mikilvæg, jafnvel því hvernig eigi að vera heil manneskja. Siðferðið grundvallar sjálfsmynd okkar, skilgreinir bæði okkur og stofnanir okkar.

Það getur tilheyrt siðfræði að lýsa siðferði, útlista gildismat, greina frá staðreyndum málsins, því iðulega er mat okkar óljóst og innbyrðis mótsagnakennt. En alla jafna er fólki ekki kennt í siðfræði að ástæðulaust ofbeldi sé rangt, lygar séu varasamar, ójafnrétti sé skaðlegt, græðgi sé löstur. Því er ekki heldur kennt að náttúrulegt réttlæti birtist í yfirráðum þeirra sem eru sterkari. En í samræðunni sem kennslan er væri hægt að færa rök fyrir (eða gegn) réttmæti þessara skoðana, sem og annarra óræðari álitamála, hvort heldur um nýtingu stofnfruma, staðgöngumæðrun eða framleiðslu erfðabreyttra matvæla, svo nýleg dæmi séu nefnd, eða innviði viðskiptaheimsins. Það væri hægt að skýra forsendur og rökræða hvers konar breytni mætti telja rétta eða góða og hvers vegna, leggja til og færa rök fyrir hvers konar manneskja væri ákjósanlegt að vera. Það mætti benda á eymdina sem fylgdi tiltekinni breytni, afhjúpa ósamkvæmni þess að ætlast til annars af náunganum en sjálfum sér, tjá mikilvægi sanngirni, útskýra hvers vegna tilteknar hneigðir teljast lestir og hver sé skaðsemi lasta. Á þennan hátt gæti samræðan sagt okkur hvað sé gott og rétt og þannig breytt okkur eða styrkt, en ljóslega gæti hún einnig komið okkur í verulegt uppnám.

Siðfræði er ekki kennsla í heldur rökræða um siðferði. Hún er margbreytileg tilraun (með ólíkum niðurstöðum) til að gera grein fyrir mannlegu siðferði. Hún er ekki ein um viðfangsefnið. Skáldverk og skopteikningar, til dæmis, fjalla um mannlegt siðferði. Á þessum forsendum, held ég, ættum við að spyrja hvort nauðsynlegt sé að rökræða þessi mál, eins og siðfræðin gerir, við börn og unglinga í kennslustofum landsins. Og reyndar hefur nú verið hrundið af stað verkefni innan Háskóla Íslands þar sem m.a. er spurt hvaða vit sé í því að fjalla um heimspeki, ekki síst siðfræði og gagnrýna hugsun, í kennslustofu með börnum og unglingum.


Athugi­. Allar athugasemdir eru ß ßbyrg­ ■eirra er ■Šr rita. VÝsir hvetur lesendur til a­ halda sig vi­ mßlefnalega umrŠ­u. Einnig ßskilur VÝsir sÚr rÚtt til a­ fjarlŠgja Šrumei­andi e­a ˇsŠmilegar athugasemdir.

MEIRI SKOđUN ┴ V═SI

Sko­un 22. j˙l. 2014 15:33

Rafmynt er ekki ˇl÷gleg ß ═slandi

"Vi­ erum heppin a­ b˙a ß ═slandi. Vi­ lifum Ý samfÚlagi ■ar sem allt sem er ekki banna­ er leyft.“ Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Hvernig aukum vi­ nautakj÷ts- framlei­sluna?

Undanfarnar vikur hefur talsvert veri­ rŠtt um mßlefni nautakj÷tsframlei­slunnar og hvernig eigi a­ mŠta ÷rt vaxandi eftirspurn eftir nautakj÷ti hÚr ß landi. ═ ■essari umrŠ­u hefur sitthva­ veri­ mßlu... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Fullveldisframsal ßn fyrirsvars

═slensk stjˇrnv÷ld skipu­u nřveri­ nefndir og hˇpa til a­ bŠta "snemmgreiningu ß EES-l÷ggj÷f“ svo rß­herrar og embŠttismenn geti be­i­ ESB, ˇformlega og vinsamlegast, a­ ■rˇa ekki l÷ggj÷f sem gŠ... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Ůrˇun Ý fer­a■jˇnustu

═sland er tali­ vera spennandi fer­aland og ■a­ me­ rÚttu. Landslag og sÚrst÷k nßtt˙ra heillar gestina. ╔g hef heimsˇtt ■etta land Ý 30 ßr. A­ vÝsu er flest frekar dřrara hÚr samanbori­ vi­ ver­lag Ý ... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Ëgnin fyrr og sÝ­ar

Vßleg tÝ­indi, eins og var me­ far■ega■otu granda­ yfir ┌kraÝnu, gera ekki bo­ ß undan sÚr. Hi­ sama getur ßtt vi­ um hin gˇ­u. Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Hvert eiga Gasab˙ar a­ flřja?

Undanfari­ hefur oft heyrst a­ ═sraelsher vari Gasab˙a vi­ ß­ur en sprengt er og hvetji ■ß til a­ flřja. En hvert eiga ■eir a­ flřja? Meira
Sko­un 21. j˙l. 2014 10:16

Hva­ sag­i Juncker?

Er ■a­ ekki svolÝti­ sÚrkennilegt a­ svo mikil umrŠ­a sem raun ber vitni ver­i um hva­ Juncker, nřr forseti framkvŠmdastjˇrnar ESB, sag­i Ý rŠ­u sinni Ý vikunni sem lei­? Bi­ fˇlk a­ athuga a­ Úg segi... Meira
Sko­un 21. j˙l. 2014 10:16

Enn ekki b˙i­ a­ slßtra ═b˙­alßnasjˇ­i

Enn er ekki b˙i­ a­ sßlga ═b˙­alßnasjˇ­i ■rßtt fyrir fagna­arlŠti su­ur Ý BrŘssel yfir framkomnum hugmyndum Ý rÝkisstjˇrn um breytingar ß sjˇ­num. Meira
Sko­un 19. j˙l. 2014 07:00

R˙ssar rß­a framhaldinu

Harmleikurinn Ý Austur-┌kraÝnu, ■egar hßtt Ý 300 saklausir borgarar fˇrust, gŠti or­i­ vendipunktur Ý ßt÷kunum Ý landinu. Ůa­ hlřtur raunar a­ vera krafa umheimsins a­ n˙ ver­i teki­ Ý taumana og ˇfri... Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 06:00

Ëskynsamlegt a­ skella Ý lßs

UmmŠli Jean-Claudes Juncker, nřs forseta framkvŠmdastjˇrnar Evrˇpusambandsins, um a­ ekki ver­i tekin inn nř a­ildarrÝki nŠstu fimm ßrin, eru n˙ t˙lku­ ˙t og su­ur Ý Ýslenzkri stjˇrnmßlaumrŠ­u. Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 10:17

═ minningu um Sigga Hallvar­s

Ůegar Úg var polli ■ß haf­i Úg tv÷ ßhugamßl: BŠkur og fˇtbolta. Ůetta ßhugamßl sameina­ist oft Ý ritr÷­inni ═slensk knattspyrna. Jafnan staldra­i Úg vi­ eitt nafn sem vakti ßhuga minn: Sigur­ur H. Hal... Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 07:00

Hagar gegn Costco –Er jafnt gefi­?

Umsˇkn Costco um a­ opna verslun hÚr ß landi hlřtur a­ valda innlendum framlei­endum og verslunum ßhyggjum. ┴hugi ■eirra ß ═slandi er sÚrstakur, ■ar sem ■eir hafa einungis starfsemi Ý tveimur l÷ndum Ý... Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 07:00

Bˇkas÷fn ßn bˇka

Samt÷k forst÷­umanna almenningsbˇkasafna taka undir mˇtmŠli rith÷funda vi­ mikilli kjarasker­ingu ■eirra, en Ý fjßrl÷gum ■essa ßrs er helmings ni­urskur­ur ß fjßrframl÷gum Ý Bˇkmenntasjˇ­. Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 07:00

Ëhef­bundin me­fer­ vi­ krabbameinum

═ ■řska tÝmaritinu Focus birtist nřlega (j˙nÝ 2014) athyglisver­ grein um řmis nř me­fer­ar˙rrŠ­i vi­ krabbameinum sem vŠru Ý ■rˇun og lofu­u gˇ­u. Fjalla­ er um einar sex mismunandi lei­ir Ý barßttun... Meira
Sko­un 18. j˙l. 2014 07:00

Frjßlshyggja e­a fÚlagshyggja?

═mynda­u ■Úr a­ ma­ur banki upp ß hjß ■Úr og bjˇ­i ■Úr Švilanga ßskrift a­ bˇkasafni sem hann er nřb˙inn a­ opna. ┴skriftin kostar vissa upphŠ­ ß mßnu­i en ■˙ ver­ur a­ grei­a me­ Visa-ra­ alla starfs... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 14:56

Stoltur leikskˇlakennari

Ůarna mŠtir ■essi litli snß­i me­ h÷fu­i­ fullt af hugsunum og hjarta­ fullt af tilfinningum og Úg er manneskjan sem hann langar a­ deila ■vÝ me­. ╔g stend honum ■a­ nŠrri a­ hann treystir mÚr fyrir ■... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Vi­hald H÷rpu – 100,2 milljˇnir frß upphafi!

Nřlega barst s˙ frÚtt a­ kostna­ur vi­ vi­hald ß H÷rpu frß 2011 til mars 2014 nŠmi 56 milljˇnum (R┌V 15/5). Hinga­ til hefur veri­ vonlaust a­ fß eitthva­ upp ß bor­i­ var­andi sundurli­a­an H÷rpukost... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Landsbankinn ■arf a­ skřra mßl sitt

TÝmabŠrt er a­ forrß­amenn Landsbankans geri opinberlega grein fyrir ■vÝ hvers vegna Ý ˇsk÷punum bankinn kaus a­ leggja H˙sasmi­juna inn ß fjßrhagslega lÝknardeild fremur en lßta hana a­ fara s÷mu lei... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Frjßls verslun

Ůa­ var ekki fyrr en ßri­ 1976 a­ mjˇlkurb˙­ir voru lag­ar ni­ur, en fram a­ ■eim tÝma var a­eins hŠgt a­ kaupa mjˇlk, rjˇma og skyr Ý sÚrverslunum Mjˇlkursams÷lunnar. Fram til ßrsins 1982 mßtti engin... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Ůa­ ■arf a­ ver­a til heimshreyfing

Ůegar Sameinu­u ■jˇ­irnar sam■ykktu stofnun ═sraelsrÝkis 1948 haf­i ═sland ■a­ hlutverk a­ mŠla fyrir till÷gunni um vi­urkenninguna. Ůa­ ger­i ■ßverandi sendiherra ═slands hjß Sameinu­u ■jˇ­unum. Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Eru umb˙­irnar s÷kudˇlgurinn?

Ůa­ er ßnŠgjulegt a­ finna aukinn ßhuga ß umhverfismßlum og vaxandi umrŠ­u um slŠma nřtingu og f÷rgun ß mat. Umb˙­amßlin eru e­lilega hluti af umrŠ­unni enda tengjast ■Šr matvŠlum og neysluvenjum okka... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Rusl, sˇ­askapur, veggjakrot, og hßva­i Ý MosfellsbŠnum

Vi­ hli­ina ß h˙sinu okkar sem vi­ erum b˙in a­ b˙a Ý sÝ­an 1996 er gŠsluv÷llur og ß ■essum tiltekna gŠsluvelli eru dagm÷mmur. ŮŠr eru b˙nar a­ vera ■arna sÝ­an gŠsluv÷llurinn var lag­ur ni­ur Ý sinni... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

TrÚhestahugsun Ý menntamßlum

═ skřrslu um stŠr­frŠ­ikennslu Ý framhaldsskˇlum, sem sÚrfrŠ­ingahˇpur ß vegum menntamßlarß­uneytisins sendi nřveri­ frß sÚr, er fullyrt a­ sumir framhaldsskˇlar ˙tskrifi nemendur af nßtt˙rufrŠ­ibraut... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Af hverju nßtt˙ruverndargjald Ý ReykjahlÝ­? Seinni grein

┴ vord÷gum 2013 var Samt÷kum fer­a■jˇnustunnar (SAF) og stŠrstu a­ilum ■eirra sem taka ß mˇti skemmtifer­askipum tilkynnt a­ gjaldtaka myndi hefjast Ý ReykjahlÝ­ sumari­ 2014. Ůeim skilabo­um vir­ist ... Meira
Sko­un 17. j˙l. 2014 07:00

Er bygg­astefna blˇtsyr­i?

┴ undanf÷rnum ßratugum hafa m÷rkin milli ■Úttbřlis og dreifbřlis or­i­ sÝfellt flˇknari og ˇskřrari Ý flestum vestrŠnum l÷ndum. BŠttar samg÷ngur, framfarir Ý samskiptatŠkni og sveigjanlegri atvinnuhŠt... Meira
 

MEST LESIđ

  • Nřjast ß VÝsi
  • Mest Lesi­
  • FrÚttir
  • SKODUN
  • Vi­skipti
  • LÝfi­
ForsÝ­a / Sko­anir / Sko­un / Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?
Fara efst