FIMMTUDAGUR 17. APR═L NŢJAST 23:30

A­eins ■rÝr alv÷ru leikstjˇrnendur Ý NBA | Myndband

SPORT

Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?

Sko­un
kl 06:00, 10. oktˇber 2011
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson skrifar:

Síðasta vetur var rædd á Alþingi tillaga um að gera heimspeki að skyldufagi í grunn- og framhaldsskólum. Mest var rætt um siðfræði. Að umræðum loknum var hún send til menntamálanefndar. Tillagan spratt af skýrslu rannsóknarnefndar og almennri umræðu um orsakir og aðdraganda hrunsins. Mér sýnist á umræðunni að ekki sé ljóst hvað sé kennt þegar siðfræði er kennd. Þó að viðfangsefnið sé ljóslega mannlegt siðferði, verður varla sagt að þeir sem kenni siðfræði kenni siðferði. Við kennum hvert öðru siðferði og lærum frá blautu barnsbeini. Við fæðumst inn í siðferði og mótumst sem siðferðisverur af samskiptum og lífsreynslu.

Enda er fátt jafnmikilvægt og siðferði, gildismat, hneigðir og skoðanir sem gera manneskju að því sem hún er. Siðferði okkar ræður (mörgum, kannski flestum) ástæðum þess hvernig við breytum, hvað við teljum ákjósanlegt, hvers við væntum af náunganum, að við álösum honum eða hrósum. Það geymir forsendur fyrir mati okkar á því hvað sé gott ástand og hvað sé rétt breytni, hver séu réttlætanleg boð og bönn, hvaða ástæður og markmið séu mikilvæg, jafnvel því hvernig eigi að vera heil manneskja. Siðferðið grundvallar sjálfsmynd okkar, skilgreinir bæði okkur og stofnanir okkar.

Það getur tilheyrt siðfræði að lýsa siðferði, útlista gildismat, greina frá staðreyndum málsins, því iðulega er mat okkar óljóst og innbyrðis mótsagnakennt. En alla jafna er fólki ekki kennt í siðfræði að ástæðulaust ofbeldi sé rangt, lygar séu varasamar, ójafnrétti sé skaðlegt, græðgi sé löstur. Því er ekki heldur kennt að náttúrulegt réttlæti birtist í yfirráðum þeirra sem eru sterkari. En í samræðunni sem kennslan er væri hægt að færa rök fyrir (eða gegn) réttmæti þessara skoðana, sem og annarra óræðari álitamála, hvort heldur um nýtingu stofnfruma, staðgöngumæðrun eða framleiðslu erfðabreyttra matvæla, svo nýleg dæmi séu nefnd, eða innviði viðskiptaheimsins. Það væri hægt að skýra forsendur og rökræða hvers konar breytni mætti telja rétta eða góða og hvers vegna, leggja til og færa rök fyrir hvers konar manneskja væri ákjósanlegt að vera. Það mætti benda á eymdina sem fylgdi tiltekinni breytni, afhjúpa ósamkvæmni þess að ætlast til annars af náunganum en sjálfum sér, tjá mikilvægi sanngirni, útskýra hvers vegna tilteknar hneigðir teljast lestir og hver sé skaðsemi lasta. Á þennan hátt gæti samræðan sagt okkur hvað sé gott og rétt og þannig breytt okkur eða styrkt, en ljóslega gæti hún einnig komið okkur í verulegt uppnám.

Siðfræði er ekki kennsla í heldur rökræða um siðferði. Hún er margbreytileg tilraun (með ólíkum niðurstöðum) til að gera grein fyrir mannlegu siðferði. Hún er ekki ein um viðfangsefnið. Skáldverk og skopteikningar, til dæmis, fjalla um mannlegt siðferði. Á þessum forsendum, held ég, ættum við að spyrja hvort nauðsynlegt sé að rökræða þessi mál, eins og siðfræðin gerir, við börn og unglinga í kennslustofum landsins. Og reyndar hefur nú verið hrundið af stað verkefni innan Háskóla Íslands þar sem m.a. er spurt hvaða vit sé í því að fjalla um heimspeki, ekki síst siðfræði og gagnrýna hugsun, í kennslustofu með börnum og unglingum.


Athugi­. Allar athugasemdir eru ß ßbyrg­ ■eirra er ■Šr rita. VÝsir hvetur lesendur til a­ halda sig vi­ mßlefnalega umrŠ­u. Einnig ßskilur VÝsir sÚr rÚtt til a­ fjarlŠgja Šrumei­andi e­a ˇsŠmilegar athugasemdir.

MEIRI SKOđUN ┴ V═SI

Sko­un 16. apr. 2014 16:43

Tollar, v÷rugj÷ld, neytendur og samkeppni

FÚlag atvinnurekenda hefur lßti­ til sÝn taka svo ßrum og ßratugum skiptir Ý umrŠ­u um afnßm tolla og v÷rugjalda. Ůa­ hefur mi­a­ fremur hŠgt en sem betur fer er umrŠ­an um ■essi mikilvŠgu mßl a­ auk... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 15:18

MikilvŠgi tˇmstunda

Skipulagt tˇmstundastarf er a­ mÝnu mati ein af bestu forv÷rnum sem v÷l er ß og hvet Úg alla foreldra a­ Ýhuga mikilvŠgi ■ess ■egar kemur a­ velfer­ barna og unglinga. Meira
Sko­un 16. apr. 2014 11:13

Hva­an koma ■eir sem vi­ eigum a­ kjˇsa?

Mikil umrŠ­a hefur veri­ Ý samfÚlaginu um kynjahlutfall Ý stjˇrnmßlum. Fyrir borgarstjˇrnarkosningar n˙ Ý vor eru fleiri kvenmenn Ý frambo­i en karlar og vonandi ver­ur hlutfall kynja jafnt Ý borgarst... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 10:16

A­sto­um b÷rn sem b˙a vi­ fßtŠkt

Hva­ ■ř­ir ■a­ fyrir barn a­ alast upp vi­ fßtŠkt ß ═slandi? Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Fullveldisgildran

M÷rg menningarsamfÚl÷g hafa fari­ forg÷r­um vi­ ■a­ a­ lÝfsa­stŠ­ur ■eirra breyttust og ■au megnu­u ekki a­ breg­ast vi­, a­laga lifna­arhŠtti sÝna og samfÚlagssřn ■eim breytingum. Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Heyrist Ý hßsum ■ingmanni?

Ůa­ er vel vi­ hŠfi a­ nota al■jˇ­lega radddaginn 16. aprÝl til a­ minna fˇlk ß a­ ■a­ kŠmist n˙ sennilega illa Ý gegnum lÝfi­ ef ■a­ hef­i ekki r÷ddina til a­ tjß sig me­, eitthva­ sem flest÷llum fin... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Skemmdarverk vi­ Skˇgafoss – VÚr mˇtmŠlum

Rangßr■ing eystra hefur auglřst nřtt deiliskipulag Ý Ytri-Skˇgum. Ůa­ nŠr yfir a­komu a­ Skˇgafossi. ┴Štla­ er a­ byggja ■ar mj÷g stˇrt hˇtel ß tveim hŠ­um a­ hluta. Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Vistvangur Ý Landnßmi Ingˇlfs

Um ■essar mundir hafa samt÷kin Grˇ­ur fyrir fˇlk Ý Landnßmi Ingˇlfs (GFF) starfa­ Ý 17 ßr. Samt÷kin kusu sÚr strax Ý upphafi afmarka­ starfsvŠ­i, hÚr ß su­vesturhorninu ■ar sem drj˙gur meirihluti land... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Grßtur og gnÝstran tanna Ý ReykjavÝk

Heimili: ReykjavÝk. Velfer­: ? Okkur skortir rannsˇknir en vitum ■ˇ a­ margir borgarb˙ar eru hjßlpar■urfi. Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

„Ůegar brunnurinn kom“

"HvenŠr byrja­ir ■˙ Ý skˇla?“ spur­i forvitinn hjßlparstarfsma­ur tˇlf ßra stelpu ß verkefnasvŠ­i Hjßlparstarfs kirkjunnar Ý MalavÝ og bjˇst vi­ svari ß bor­ vi­ "Ý fyrra“ e­a "■egar Úg va... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 07:00

Virkjum styrkleika Ý skˇlum

Skˇlamßl snerta kjarna jafna­arstefnunnar ■vÝ ■ar mß skapa b÷rnum j÷fn tŠkifŠri til a­ ■roskast og eflast sem sterkir og skapandi einstaklingar. Galdurinn er a­ draga fram styrkleika allra barna Ý skˇ... Meira
Sko­un 16. apr. 2014 00:01

100, 10, 1

Fagna­u hverjum degi eins og ■˙ myndir lifa Ý 100 ßr. Hugsa­u um ßhrif hverrar ßkv÷r­unar a.m.k. nŠstu 10 mßnu­i. Njˇttu hverrar stundar eins og ■˙ lifir bara ■ennan 1 dag. Meira
Sko­un 16. apr. 2014 00:01

Heildarmynd af h÷ftunum: Erlendar skuldir og forsendur afnßms

┌tfŠrsla ß afnßmi haftanna ■arf a­ sty­ja vi­ langtÝmastefnuna. FyrirtŠki Ý al■jˇ­legri starfsemi munu hafa rß­andi ßhrif ß framtÝ­arv÷xt ˙tflutningstekna. Til a­ stjˇrnendur ■eirra kjˇsi a­ byggja up... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 15:19

Tollakerfi­ er gert til a­ vernda Ýslenska verslun

HÚr ß landi eru sjˇnv÷rp allt a­ ■vi 100% dřrari en Ý Bretlandi. Meira
Sko­un 15. apr. 2014 11:15

Af mßlefnavinnu pÝrata og řktri einsemd oddvita

Laugardaginn 5. aprÝl birtist frÚtt ß visir.is um a­ oddviti pÝrata Ý ReykjavÝk hef­i veri­ sß eini sem mŠtti ß mßlefnafund hjß pÝr÷tum Ý borginni ■ann sama dag. Meira
Sko­un 15. apr. 2014 08:58

Heimilum blŠ­ir, landb˙na­ur Ý bˇmull

Helmingur heimilanna Ý landinu ß Ý erfi­leikum me­ a­ nß endum saman og um tÝu prˇsent okkar eru Ý alvarlegum vanskilum. AtvinnulÝfi­ getur ekki greitt hŠrri laun, me­al annars vegna erfi­s rekstrarum... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 08:58

OR ß rÚttri lei­!

Fyrir fjˇrum ßrum sta­festi matsfyrirtŠki­ Fitch Ratings neikvŠtt lßnshŠfismat hjß Orkuveitu ReykjavÝkur. Ůetta ■řddi Ý raun a­ OR stˇ­u til bo­a enn verri lßnskj÷r. R÷k FR voru ■au a­ grei­slugeta fy... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 08:58

Gßlgahraun, ŮrÝhn˙kagÝgur og rÚttarrÝki ge­■ˇttans

═slendingar sem reyndu a­ vernda Gßlgahraun gegn ey­ileggingu hafa ■urft a­ svara til saka og bÝ­a n˙ dˇms. GlŠpur ■eirra var a­ ■vŠlast fyrir l÷greglu og jar­řtueigendum. Meira
Sko­un 15. apr. 2014 08:58

Hva­ veldur minnkandi neyslu erlendra fer­amanna?

Ůegar fj÷ldi erlendra fer­amanna jˇkst me­ ■eim hŠtti sem hann ger­i ß ßrunum 2011 og 2012 ■ß spur­i Úg mig ■eirrar spurningar hvort veiking krˇnunnar Ý kj÷lfar hruns fjßrmßlakerfisins 2008 hef­i gert... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 08:58

Af prÝsamerg­ til handa Austurh÷fn

┴ netinu mß sjß fj÷lda řmissa ver­launa Ý byggingarlist, um hundra­ talsins, svonefnd Architecture Awards (AA), fyrir ßhugaver­ustu byggingar Ý heimi. Ësk÷pin ÷ll af byggingum hampa AA-prÝsum, hver an... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 07:00

Opi­ brÚf til borgarfulltr˙a

╔g hef fer­ast me­ fer­a■jˇnustu fatla­ra Ý ReykjavÝk Ý um 20 ßr og hef ■vÝ t÷luver­a reynslu af a­ fer­ast me­ ■eim. Fyrir ÷rfßum d÷gum lenti Úg Ý ■eirri "skemmtilegu“ reynslu ß lei­ heim ˙r vi... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 07:00

Gjaldtaka ß fer­amannast÷­um

Stjˇrnv÷ld eru n˙ a­ undirb˙a uppt÷ku svokalla­s nßtt˙rupassa. Me­ honum ß a­ innheimta nokkur ■˙s. kr. gjald af ÷llum sem sko­a nßtt˙ru ═slands, bŠ­i ═slendingum og ˙tlendingum, til a­ fjßrmagna uppb... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 07:00

HŠttulegar hugmyndir

Bjarni Benediktsson fjßrmßlarß­herra lřsti ■vÝ yfir Ý vi­tali Ý FrÚttabla­inu nřlega a­ hann stefndi a­ ■vÝ a­ leggja fram lagafrumvarp Ý haust um breytingu ß vir­isaukaskattskerfinu sem mun lei­a til... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 07:00

SamfÚlag fyrir alla – 1. maÝ 2014

Grundv÷llur tilvistar og starfs verkalř­shreyfingarinnar er auk hef­bundinnar kjarabarßttu a­ berjast fyrir samfÚlagi jafnrÚttis og jafnra tŠkifŠra. Yfirskrift 1. maÝ 2014 endurspeglar ■essa sřn verka... Meira
Sko­un 15. apr. 2014 07:00

Tilkynning til barnaverndar er bei­ni um a­sto­, ekki kŠra

Margir lÝta svo ß a­ eitt ■a­ versta sem geti gerst Ý lÝfi foreldra sÚ a­ vera tilkynntir til barnaverndarnefndar. Me­ ■vÝ sÚ ■vÝ lřst yfir a­ foreldri e­a a­standandi sÚ ekki fŠr um a­ sinna hlutverk... Meira

MEST LESIđ

  • Nřjast ß VÝsi
  • Mest Lesi­
  • FrÚttir
  • SKODUN
  • Vi­skipti
  • LÝfi­
ForsÝ­a / Sko­anir / Sko­un / Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?
Fara efst