ŮRIđJUDAGUR 29. J┌L═ NŢJAST 00:33

Teikna­i stundina ■egar Gunnar sigra­i Cummings

SPORT

Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?

Sko­un
kl 06:00, 10. oktˇber 2011
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson, prˇfessor Ý heimspeki vi­ Hßskˇla ═slands.
Svavar Hrafn Svavarsson skrifar:

Síðasta vetur var rædd á Alþingi tillaga um að gera heimspeki að skyldufagi í grunn- og framhaldsskólum. Mest var rætt um siðfræði. Að umræðum loknum var hún send til menntamálanefndar. Tillagan spratt af skýrslu rannsóknarnefndar og almennri umræðu um orsakir og aðdraganda hrunsins. Mér sýnist á umræðunni að ekki sé ljóst hvað sé kennt þegar siðfræði er kennd. Þó að viðfangsefnið sé ljóslega mannlegt siðferði, verður varla sagt að þeir sem kenni siðfræði kenni siðferði. Við kennum hvert öðru siðferði og lærum frá blautu barnsbeini. Við fæðumst inn í siðferði og mótumst sem siðferðisverur af samskiptum og lífsreynslu.

Enda er fátt jafnmikilvægt og siðferði, gildismat, hneigðir og skoðanir sem gera manneskju að því sem hún er. Siðferði okkar ræður (mörgum, kannski flestum) ástæðum þess hvernig við breytum, hvað við teljum ákjósanlegt, hvers við væntum af náunganum, að við álösum honum eða hrósum. Það geymir forsendur fyrir mati okkar á því hvað sé gott ástand og hvað sé rétt breytni, hver séu réttlætanleg boð og bönn, hvaða ástæður og markmið séu mikilvæg, jafnvel því hvernig eigi að vera heil manneskja. Siðferðið grundvallar sjálfsmynd okkar, skilgreinir bæði okkur og stofnanir okkar.

Það getur tilheyrt siðfræði að lýsa siðferði, útlista gildismat, greina frá staðreyndum málsins, því iðulega er mat okkar óljóst og innbyrðis mótsagnakennt. En alla jafna er fólki ekki kennt í siðfræði að ástæðulaust ofbeldi sé rangt, lygar séu varasamar, ójafnrétti sé skaðlegt, græðgi sé löstur. Því er ekki heldur kennt að náttúrulegt réttlæti birtist í yfirráðum þeirra sem eru sterkari. En í samræðunni sem kennslan er væri hægt að færa rök fyrir (eða gegn) réttmæti þessara skoðana, sem og annarra óræðari álitamála, hvort heldur um nýtingu stofnfruma, staðgöngumæðrun eða framleiðslu erfðabreyttra matvæla, svo nýleg dæmi séu nefnd, eða innviði viðskiptaheimsins. Það væri hægt að skýra forsendur og rökræða hvers konar breytni mætti telja rétta eða góða og hvers vegna, leggja til og færa rök fyrir hvers konar manneskja væri ákjósanlegt að vera. Það mætti benda á eymdina sem fylgdi tiltekinni breytni, afhjúpa ósamkvæmni þess að ætlast til annars af náunganum en sjálfum sér, tjá mikilvægi sanngirni, útskýra hvers vegna tilteknar hneigðir teljast lestir og hver sé skaðsemi lasta. Á þennan hátt gæti samræðan sagt okkur hvað sé gott og rétt og þannig breytt okkur eða styrkt, en ljóslega gæti hún einnig komið okkur í verulegt uppnám.

Siðfræði er ekki kennsla í heldur rökræða um siðferði. Hún er margbreytileg tilraun (með ólíkum niðurstöðum) til að gera grein fyrir mannlegu siðferði. Hún er ekki ein um viðfangsefnið. Skáldverk og skopteikningar, til dæmis, fjalla um mannlegt siðferði. Á þessum forsendum, held ég, ættum við að spyrja hvort nauðsynlegt sé að rökræða þessi mál, eins og siðfræðin gerir, við börn og unglinga í kennslustofum landsins. Og reyndar hefur nú verið hrundið af stað verkefni innan Háskóla Íslands þar sem m.a. er spurt hvaða vit sé í því að fjalla um heimspeki, ekki síst siðfræði og gagnrýna hugsun, í kennslustofu með börnum og unglingum.


Athugi­. Allar athugasemdir eru ß ßbyrg­ ■eirra er ■Šr rita. VÝsir hvetur lesendur til a­ halda sig vi­ mßlefnalega umrŠ­u. Einnig ßskilur VÝsir sÚr rÚtt til a­ fjarlŠgja Šrumei­andi e­a ˇsŠmilegar athugasemdir.

MEIRI SKOđUN ┴ V═SI

Sko­un 28. j˙l. 2014 11:00

Gu­smynd Ýslams og kristni

Gu­smynd Ýslams er mˇtu­ af vitundinni um almßttugan gu­ sem ßkve­ur ÷rl÷g manna. Hann er l÷gmßlsgu­, Š­sti l÷ggjafi sem gefur str÷ng fyrirmŠli um hvernig eigi a­ haga lÝfinu. Mannleg heg­un er nj÷rvu... Meira
Sko­un 28. j˙l. 2014 07:00

Ůrˇunarsamvinna sem skilar ßrangri

Nř ˇhß­ ˙ttekt ß ■rˇunarsamvinnu ═slands og NamibÝu Ý sjßvar˙tvegsmßlum sřnir mikilvŠgan ßrangur. Framlag ═slands ß nŠr 20 ßra tÝmabili skila­i markver­um skrefum Ý ■ß ßtt a­ a­sto­a hi­ nřfrjßlsa rÝk... Meira
Sko­un 28. j˙l. 2014 07:00

┴fengi er engin venjuleg neysluvara

Frelsi eins getur haft Ý f÷r me­ sÚr ˇfrelsi annars. Hlutverk stjˇrnmßlamanna er a­ tryggja almannahag og ÷ryggi borgaranna – bŠta samfÚlagi­. Me­ lř­rŠ­islegum kosningum veitum vi­ ■eim forrŠ­i... Meira
Sko­un 28. j˙l. 2014 07:00

Inn um bakdyrnar

Fyrir rÚtt r˙mum tv÷ ■˙sund ßrum fyrirskipa­i ┴g˙stus keisari a­ skrßsetja skyldi alla heimsbygg­ina. Me­al ■eirra sem ■urftu a­ taka sig upp vegna ■essa voru MarÝa mey og Jˇsef. Ůau hÚldu frß Nasaret... Meira
Sko­un 28. j˙l. 2014 07:00

Taka ß upp fri­arvi­rŠ­ur ß nř

Vi­ erum n˙ enn ß nř vitni a­ harmleik Ý Mi­austurl÷ndum. Sameinu­u ■jˇ­irnar, Evrˇpusambandi­ og allt al■jˇ­asamfÚlagi­ ver­a a­ knřja strÝ­sa­ila til a­ gera vopnahlÚ og hefja fri­arvi­rŠ­ur. Enn og... Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

Um innfluttan kj˙kling og Skrßargati­

┴ bla­sÝ­u 2 Ý FrÚttabla­inu ß mßnudaginn 21. j˙lÝ sl. var fjalla­ um innflutning ß landb˙na­arv÷rum og tala­ vi­ Magn˙s Ëla Ëlafsson, forstjˇra heilds÷lunnar Innness, sem me­al annars flytur inn kj˙k... Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

Vanda­ og skilvirkt eftirlitsumhverfi

Ůann 27. j˙nÝ 2014 skipa­i forsŠtisrß­herra vinnuhˇp sem hefur ■a­ hlutverk a­ fara yfir l÷g, reglur og stjˇrnsřslu mikilvŠgra eftirlitsstofnana og meta hvernig vi­mi­ um vanda­ regluverk og stjˇrnsřs... Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

Eru stjˇrnmßlamenn helstu ˇvinir safna?

═ upphafi ßrs birtist Ý fj÷lmi­lum ˙tlistun ß ■vÝ hversu gott ■a­ vŠri a­ b˙a Ý SeltjarnarnesbŠ, me­ tilliti til lßgra ˙tsvarsgrei­slna. ┴ sama tÝma senda tv÷ fagfÚl÷g ß svi­i safnamßla frß sÚr yfirlř... Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

Hver nřtur eiginlega vafans?

Hver skyldi ekki vera sammßla mÚr um a­ almenningur eigi alltaf a­ njˇta vafans ■egar framlei­endur taka upp ß ■vÝ a­ menga umhverfi­ ÷­rum til tjˇns? Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

RÝki­ Ý skuld vi­ launafˇlk

═ tengslum vi­ kjarasamningana sÝ­ustu lofa­i rÝkisstjˇrnin a­ leggja sitt af m÷rkum me­ endursko­un ß gj÷ldum og a­ gjaldskrßrhŠkkanir yr­u innan vi­ 2,5 prˇsent. Ůetta lofor­ skipti mßli vi­ frßgang... Meira
Sko­un 25. j˙l. 2014 07:00

Hreinsun sundlaugarvatns og heilsußhrif

Ëson (O3) og vetnisperoxÝ­ (H2O2) eru oxidantar sem fyrirfinnast Ý nßtt˙runni. Til a­ ˇson geti myndast ■arf a­ vera til sta­ar s˙refni (O2) og ˙tfjˇlublß geislun Meira
Sko­un 24. j˙l. 2014 09:47

GordÝonshn˙tur Gaza-svŠ­isins

N˙ standa yfir miklar deilur milli ═sraelsmanna og PalestÝnumanna. Deilan um PalestÝnu hefur veri­ heimsfri­num hŠttulegri en flest ÷nnur deilumßl sÝ­ustu ßratuga. Meira
Sko­un 24. j˙l. 2014 07:00

Fiskistofa – formi­ – og flutningurinn

Atlaga var ger­ a­ lÝfsafkomu starfsmanna Fiskistofu og fj÷lskyldna ■eirra me­ skyndilegri og ˇvŠntri ßkv÷r­un sjßvar˙tvegsrß­herra um a­ flytja Fiskistofu frß Hafnarfir­i til Akureyrar. Meira
Sko­un 24. j˙l. 2014 07:00

Finnafj÷r­ur Ý stßl og steypu – fyrir hvern?

Mikil tŠkifŠri fyrir ═sland vegna siglinga ß nor­urslˇ­um Ý framtÝ­inni var inntak greinar Ý FrÚttabla­inu ■ann 11. nˇvember 2013, ■ar sem rŠtt var vi­ Hafstein Helgason byggingaverkfrŠ­ing. Ůřska fyr... Meira
Sko­un 24. j˙l. 2014 07:00

B˙tateppi­

Hver einstaklingur er einstakur og fˇlki­ sem vill b˙a ß ═slandi kemur alls sta­ar a­ ˙r heiminum. Einstaklingar me­ ˇlÝkan litarhßtt, menningu, tr˙arbr÷g­ og hugmyndir. En ■etta fˇlk ß ■a­ sameiginle... Meira
Sko­un 23. j˙l. 2014 07:00

Fyrirgefning Ý sta­ hefndar

Ëhugnanlegri atbur­ir eiga sÚr n˙ sta­ fyrir botni Mi­jar­arhafs en or­ fß lřst. M÷rg hundru­ ˇbreyttir borgarar hafa lßtist, flestir PalestÝnumenn, ■ar ß me­al fj÷ldi saklausra barna. Kveikja ßtakann... Meira
Sko­un 23. j˙l. 2014 07:00

MistŠk menntun

Menntun kennara ß ═slandi er ßbˇtavant. Ůa­ skřrir a­ einhverju leyti dapurlega ni­urst÷­u Ý skřrslu sem unnin var fyrir menntamßlarß­uneyti­ um stŠr­frŠ­ikennslu. Meira
Sko­un 23. j˙l. 2014 07:00

BŠndur stu­la a­ lßgu matv÷ruver­i

RÚtt er a­ vekja athygli ß ni­urst÷­u nřrrar k÷nnunar Eurostat um matvŠlaver­ Ý Evrˇpu. H˙n er a­ ═slendingar njˇta lŠgsta matv÷ruver­sins ß Nor­url÷ndunum og hefur ■a­ lŠkka­ nokku­ hin sÝ­ustu ßr. Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 15:33

Rafmynt er ekki ˇl÷gleg ß ═slandi

"Vi­ erum heppin a­ b˙a ß ═slandi. Vi­ lifum Ý samfÚlagi ■ar sem allt sem er ekki banna­ er leyft.“ Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Hvernig aukum vi­ nautakj÷ts- framlei­sluna?

Undanfarnar vikur hefur talsvert veri­ rŠtt um mßlefni nautakj÷tsframlei­slunnar og hvernig eigi a­ mŠta ÷rt vaxandi eftirspurn eftir nautakj÷ti hÚr ß landi. ═ ■essari umrŠ­u hefur sitthva­ veri­ mßlu... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Fullveldisframsal ßn fyrirsvars

═slensk stjˇrnv÷ld skipu­u nřveri­ nefndir og hˇpa til a­ bŠta "snemmgreiningu ß EES-l÷ggj÷f“ svo rß­herrar og embŠttismenn geti be­i­ ESB, ˇformlega og vinsamlegast, a­ ■rˇa ekki l÷ggj÷f sem gŠ... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Ůrˇun Ý fer­a■jˇnustu

═sland er tali­ vera spennandi fer­aland og ■a­ me­ rÚttu. Landslag og sÚrst÷k nßtt˙ra heillar gestina. ╔g hef heimsˇtt ■etta land Ý 30 ßr. A­ vÝsu er flest frekar dřrara hÚr samanbori­ vi­ ver­lag Ý ... Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Ëgnin fyrr og sÝ­ar

Vßleg tÝ­indi, eins og var me­ far■ega■otu granda­ yfir ┌kraÝnu, gera ekki bo­ ß undan sÚr. Hi­ sama getur ßtt vi­ um hin gˇ­u. Meira
Sko­un 22. j˙l. 2014 07:00

Hvert eiga Gasab˙ar a­ flřja?

Undanfari­ hefur oft heyrst a­ ═sraelsher vari Gasab˙a vi­ ß­ur en sprengt er og hvetji ■ß til a­ flřja. En hvert eiga ■eir a­ flřja? Meira
Sko­un 21. j˙l. 2014 10:16

Hva­ sag­i Juncker?

Er ■a­ ekki svolÝti­ sÚrkennilegt a­ svo mikil umrŠ­a sem raun ber vitni ver­i um hva­ Juncker, nřr forseti framkvŠmdastjˇrnar ESB, sag­i Ý rŠ­u sinni Ý vikunni sem lei­? Bi­ fˇlk a­ athuga a­ Úg segi... Meira
 

MEST LESIđ

  • Nřjast ß VÝsi
  • Mest Lesi­
  • FrÚttir
  • SKODUN
  • Vi­skipti
  • LÝfi­
ForsÝ­a / Sko­anir / Sko­un / Hva­ er kennt ■egar si­frŠ­i er kennd?
Fara efst