Ekki eins og að stela bíl

Fréttablaðið Fastir pennar 27. janúar 2012 06:00
Pawel Bartoszek
Pawel Bartoszek
Ímyndum okkur skóframleiðanda sem rekur nokkrar verslanir í litlu landi. Skóframleiðandinn ákveður að hann ætli að hafa sumar búðir dýrari en aðrar. Fyrir því gæti hann haft ýmsar ástæður. Það gæti verið að flutningskostnaður væri mishár, að leigan væri sums staðar hærri eða fasteignagjöld breytileg eftir bæjum. Svo gæti hreinlega verið að hann mæti það svo að kúnnar sumra verslana væru almennt ríkari en kúnnar annarra og því mætti reyna að rukka þá um meira.

Það er ekkert að því að menn verðleggi framleiðslu sína eins og þeim sýnist. En fáum dytti í hug að lögin ættu ekki einungis að verja fræðilegan rétt skósalans til mishárrar verðlagningar, heldur ættu lögin beinlínis að tryggja grundvöll hennar. Og að þetta mætti verða á kostnað almennra mannréttinda.

Ef tvær búðir í nálægum bæjum selja eins skó á mjög ólíku verði mun fólkið keyra á milli og kaupa skóna þar sem þeir eru ódýrari. Eðlileg viðbrögð markaðar við þessu væru einfaldlega að selja skóna jafndýrt alls staðar. Í netumræðunni erum við hins vegar komnir á stað sem svipar til þess að verið væri að setja upp skóeftirlitsstöðvar á mörkum sveitarfélaga, og leitað væri í bílum til að sjá hvort nokkur væri að kaupa skó í búðum fjarri lögheimili sínu. Kæmi slíkur grunur upp væru menn klæddir úr skónum á staðnum og sendir berfættir heim, öðrum til varnaðar.

Netið er ekki eins og vegakerfi milli bæja. Netið er bær. Þetta geta þeir jafnan sextugu þingmenn heimsins sem oftast setja lög um netið trauðla skilið. Það virðist almennt sem þekking stjórnmálamanna á netinu og hagsmunum almennings af því sé annaðhvort af skornum skammti eða einungis komin frá hagsmunaaðilum. Ísland er hér engin undantekning. Af lestri frumvarpa til höfundarréttarlaga má sjá að undantekningarlítið eru menn eins og Eiríkur Tómasson, fyrrum framkvæmdastjóri STEFs, fengnir sem helstu ráðgjafar stjórnvalda í þessum málum. Án þess að ætla að lasta þann mæta mann þá geta allir dæmt um hvort heppilegt sé að hagsmunaaðilar hafi mjög ríka aðkomu að samningu laga sem varða þá sjálfa.

Lítið bendir til að þetta sé að breytast. Nú má lesa á heimasíðu mennta- og menningarmálaráðuneytis að til standi að endurskoða höfundarlög. Það er orðað með þeim hætti að „Stjórnvöld og rétthafar" ætli að „taka höndum saman" og efla „virðingu fyrir höfundarrétti". Það hljómar skelfilega.

Virðingu ávinna menn sér. Á meðan til staðar er alþjóðlegt net einkarekinna tollsvæða með tónlist og kvikmyndir er kannski eðlilegt að virðing manna fyrir höfundarrétti sé eftir því. Þessum málum er alltaf reynt að stilla upp sem „þjófnaði" eða „sjóræningjastarfsemi" þrátt fyrir að umrætt efni er í mörgum tilfellum ófáanlegt á skikkanlegan máta. Fjölmargir sjónvarpsþættir sem aðgengilegir eru, án endurgjalds, í Bandaríkjunum eru alls kostar ófáanlegir á Íslandi. Tónlistarverslanir eins og iTunes eru lokaðar Íslendingum þrátt fyrir fjórfrelsi EES-samningsins. Ástæða? Litið er á iTunes sem útvarpsstöð. Jú, það má vera að iTunes sé útvarpsstöð, í hugum sömu manna sem halda því blákalt fram að það að hlaða niður lagi sé í engu frábrugðið vopnuðu bílaráni.

Nú stendur yfir staðfestingarferli á skelfilegum alþjóðlegum samningi, ACTA, þar sem vestræn ríki lofa hvert öðru að beita eigin þegna mannréttindabrotum, skylda einkaaðila til að fylgjast með netnotkun fólks og loka á netaðgang grunaðra manna án dómsúrskurða. Samningurinn var saminn af hagsmunaaðilum bak við luktar dyr. Ísland er ekki aðili að honum og ætti aldrei að verða. En hættan er auðvitað sú að stjórnvöld skrifi undir hann eða innleiði allar meinsemdir hans, með vísan í „alþjóðlega þróun".
Það er reynt er að hólfa netið niður og beita öllum ráðum til að þau hólf haldi. Það er vissulega alþjóðleg þróun en þeirri þróun þarf að snúa við. Stefna íslenskra stjórnvalda ætti að vera að tryggja að íslenskir neytendur hefðu sama aðgang að öllu efni á netinu og bandarískir, eða aðrir, neytendur.

Reykvíkingur og New-York-búi eru íbúar sama netþorpsins og eiga að hafa sama aðgang að gæðum þess.

Fleiri fréttir - Fastir pennar

Fastir pennar 23. feb. 2012 06:00

Ótal tækifæri

Sjö fyrirtæki sem eru beint eða óbeint, að hluta eða í heild í eigu Landsbankans verða skr...  

Meira
Fastir pennar 23. feb. 2012 06:00

Gullöld mannsins

Við lifum lengsta frið frá stríðum stórvelda frá því stærri ríki tóku að myndast fyrir þús...  

Meira
Fastir pennar 22. feb. 2012 06:00

Hvað næst?

Flestir eru sammála um að tímabært sé að þjóðin eignist nýja og frumsamda stjórnarskrá. Sú...  

Meira
Fastir pennar 21. feb. 2012 09:39

Forseti í feluleik

Feluleikur Ólafs Ragnars Grímssonar forseta gagnvart fjölmiðlum, sem biðja um skýr svör um...  

Meira
Fastir pennar 20. feb. 2012 08:00

Þið eruð næst

Ég ímynda mér að heim til mín komi maður til þess að gera við þvottavélina hjá mér. Þetta ...  

Meira
Fastir pennar 20. feb. 2012 08:00

Baldur

Hæstiréttur dæmdi á föstudag Baldur Guðlaugsson, fyrrum ráðuneytisstjóra, í tveggja ára fa...  

Meira
Fastir pennar 19. feb. 2012 16:14

Ræður ríkissjóður við allar þessar niðurfærslur?

Sigur réttlætisins, sögðu sumir eftir að dómur Hæstaréttar um vexti af gengistryggðum lánu...  

Meira
Fastir pennar 18. feb. 2012 06:00

Þrúgandi leiðindi

Stundum finnst manni eins og í fréttum komi vart annað en afturgöngur gamalla frétta og um...  

Meira
Fastir pennar 18. feb. 2012 06:00

Að snúast um vegprestinn

Á fjórða ári eftir hrun krónunnar og fall bankanna stendur þjóðin enn á vegamótum í þeim s...  

Meira
Fastir pennar 17. feb. 2012 06:00

Tjáningarfrelsi og ábyrgð kennara

Frelsi til skoðana og frelsi til að tjá þær teljast til grundvallarmannréttinda. Engu að s...  

Meira
Fastir pennar 16. feb. 2012 06:00

Meiri fækkun ríkisstarfsmanna

Seðlabankinn sendi ríkisstjórninni og Alþingi kurteislega ábendingu í riti sínu Peningamál...  

Meira
Fastir pennar 15. feb. 2012 06:00

Skartgripaafleiða

Hinn 6. október 2008 ákvað Seðlabanki Íslands að lána Kaupþingi 500 milljónir evra, um 80 ...  

Meira
Fastir pennar 14. feb. 2012 06:00

Ramminn í ruslið?

Rammaáætlun um verndun og nýtingu vatnsafls og jarðvarma átti að vera búið að afgreiða sem...  

Meira
Fastir pennar 14. feb. 2012 06:00

Brjóstumkennanlegt

Það virðist engan enda ætla að taka sú kvöl sem brjóstapúðar af PIP gerð hafa valdið konum...  

Meira
Fastir pennar 13. feb. 2012 08:00

Skilorð fyrir kaup á barnavændi

Fyrir helgi var maður dæmdur í Héraðsdómi Vesturlands fyrir kynferðisbrot gegn fjórtán ára...  

Meira
Fastir pennar 13. feb. 2012 08:00

Hvað með það?

Þeir sáust saman á bíó dómarinn og verjandinn í máli Baldurs Guðlaugssonar. Og hvað með þa...  

Meira
Fastir pennar 11. feb. 2012 06:00

Panikk í pólitík

Niðurstöður skoðanakönnunar Fréttablaðsins og Stöðvar 2 um fylgi flokkanna, sem birtust í ...  

Meira
Fastir pennar 11. feb. 2012 06:00

Ríkisvæðing er mesta hættan

Ögmundi Jónassyni tókst með haldbærum rökum í Kastljóssþætti í vikunni að sýna fram á yfir...  

Meira
Fastir pennar 10. feb. 2012 06:00

Fleiri kostir í samgöngum

Fáar þjóðir eiga fleiri eða aflmeiri bíla miðað við fólksfjölda en Íslendingar. Það á sér ...  

Meira
Fastir pennar 10. feb. 2012 06:00

Ást á stórum byggingum

Einhverjum gæti þótt mikil eftirsjá að öllu fénu sem fer í sundlaugar hér og þar um landið...  

Meira

Mest lesið: Umræðan

Nýjast á Vísi

Fréttablaðið

  • Forsíða Fréttablaðsins
  • Allt

Stöð2

  • Ísland í dag
  • Kvöldfréttir
  • Veðurfréttir
Þú ert hér: Forsíða / Umræðan / Fastir pennar / Ekki eins og að stela bíl