"Ég er hjá Strawberries"

Fréttablaðið Aðsendar greinar 07. desember 2011 06:00

Fríða Rós Valdimarsdóttir, mannfræðingur og ritari Kvenréttindafélags Íslands.

Fríða Rós Valdimarsdóttir skrifar:

Síðasta sumar var ég á ferð með strætó. Í vagninum voru um tíu manns og fyrir framan mig sat ellefu ára strákur. Þegar við keyrðum fram hjá Ráðhúsi Reykjavíkur og beygðum inn á Lækjargötu hringdi sími stráksins. Strákurinn svaraði og sagði svo hátt og snjallt, með hálfgerðum sakleysissvip: „Ég er hjá Strawberries." Ég vissi ekki hvort ég ætti að byrja að gráta eða hlæja. Það fer svo sem ekki fram hjá neinum framhliðin á strippstaðnum Strawberries. Stórt jarðaber sleikt af risatungu fyllir glugga staðarins. Nemendur Menntaskólans í Reykjavík stara beint á þetta þegar þeir ganga út úr skólanum sínum. Og þessi ellefu ára nefndi ekki Lækjargötu, Lækjartorg, miðbæinn, MR eða tjörnina þegar hann þurfti að staðsetja sig í miðborginni. Nei, það virtist vera eðlilegast fyrir ellefu ára strákinn að staðsetja sig út frá strippstað.

Árið 2010 voru sett lög sem banna veitingastöðum að hagnast á nekt starfsmanna sinna. Bannið er ekki sett út í bláinn, heldur byggist á margra ára rannsóknum og reynslu af starfsemi slíkra staða. Reynsla hérlendis og erlendis bendir til þess að strippstaðir stuðli ekki aðeins að hvers kyns misnotkun á bágri stöðu fólks heldur séu þeir einnig gróðrarstía mansals.

Alþjóðleg barátta gegn verslun með fólk hefur átt sér stað um áratuga skeið. Árið 2000 urðu nokkur þáttaskil þegar samþykkt var ítarleg bókun við samning Sameinuðu þjóðanna með það að markmiði að berjast gegn mansali með sérstakri áherslu á konur og börn, en konur og börn eru yfirgnæfandi meirihluti þolenda mansals í heiminum. Bókunin, sem gengur undir nafninu Palermóbókunin, er talin marka stórt spor vegna þess hve gagnleg hún hefur reynst sem verkfæri til að uppræta mannréttindabrot.
Á síðasta ári féll í fyrsta skipti hér á landi dómur í mansalsmáli og var það mál hrottalegt í alla staði. Þó er óvarlegt að miða mansal eingöngu við svo þrönga birtingarmynd. Það þarf ekki hlekki eða aðrar sýnilegar líkamlegar hömlur til að halda þolanda í heljargreipum og ánauð mansals. Þolendur mansals eru oftast frjálsir ferða sinna í daglegu lífi þó að einhverjum sé haldið einangruðum.

Aðgerðaráætlun félagsmálaráðuneytisins sem kynnt var í mars 2009 skilgreinir mansal sem að „útvega fólk, flytja það eða færa til, halda því eða taka við því í því skyni að notfæra sér það og það er gert með hótunum, valdbeitingu eða annars konar nauðung". Fólk er flutt mansali til að anna eftirspurn eftir þjónustu eða þörfum, án þess að tekið sé tillit til mannréttinda viðkomandi. Til að hámarka ágóða þeirra sem stunda mansal er öllum brögðum beitt. Mansal er ekki útlenskt vandamál heldur fyrirfinnst það einnig hér á Íslandi. Ein skýrsla hefur verið unnin um umfang mansals hér á landi, „Líka á Íslandi: rannsókn á eðli og umfangi mansals" og hægt er að lesa hana í heild sinni á heimasíðu Rauða kross Íslands.

Síðan Alþingi setti strippstaðabannið hefur Ísland ítrekað fengið hrós í erlendum fjölmiðlum vegna þess hugrekkis sem stjórnvöld sýndu með að ganga skrefi lengra en önnur lönd í baráttunni við mansal. Nú eru jafnvel teikn á lofti um að önnur ríki muni feta í okkar fótspor og farið er að tala um „íslensku leiðina".

Margt bendir þó til að lögreglu takist ekki sem skyldi að vinna gegn strippstöðum. Ef löggæslan væri að sinna slíkri skyldu sinni myndi barn ekki þurfa að styðjast við jarðarberjastaðinn sem kennileiti í miðborg Reykjavíkur. Ég vona að næst þegar þessi strákur lendir í sömu aðstæðum að hann muni frekar horfa fram fyrir sig og segjast vera alveg að koma að Lækjartorgi.

Til baka

"Ég er hjá Strawberries"

Tengdar greinar:

Fleiri fréttir - Aðsendar greinar

Mest lesið: Umræðan

Nýjast á Vísi

Fréttablaðið

Stöð2